Một giáo hội non trẻ giữa nước và rừng, xung đột và buôn bán coca

Không có một góc nào của thế giới mà Chúa Giêsu không muốn đi đến! Và do đó, Giáo Hội và các nhà truyền giáo đi theo Ngài! Câu truyện truyền giáo tháng này là một mô tả sơ lược và ngắn gọn về một Hạt đại diện tông tòa vừa mới được thành lập tại Colombia, nơi chỉ có một số dân khiêm tốn sống rải rác trên một diện tích rất lớn mà không có đường xá đi lại. Nhưng Thần Khí thổi, thậm chí cả những nơi không có đường đi. Và Tin Mừng của Chúa cũng vậy!

Hạt đại diện tông tòa Puerto Leguizamo-Solano được thành lập cách đây chỉ ba năm, dưới quyền cai quản của Đức Ông Joaquín Humberto Pinzόn, một nhà truyền giáo thuộc tu hội truyền giáo Consolata, trước đây từng làm việc tại Mozambique, một quốc gia châu Phi.

Hạt đại diện tông tòa bao gồm một lãnh thổ rộng lớn 64.912 km vuông (khoảng 1/5 tổng diện tích Việt Nam), nhưng là nơi sinh sống của chỉ 56.000 người, 80% là người Công giáo. Hạt đại diện tông toà nằm ở miền nam Colombia trên biên giới với Peru và Ecuador, và cắt ngang có hai con sông lớn, Caquetá và Putumayo. Những con sông này với các phụ lưu là phương tiện giao thông duy nhất trong vùng và tạo thành một lưu vực thủy văn rộng lớn, có một trong những khu vực đa dạng nhất về mặt sinh học của Colombia. Những tiềm năng to lớn về tự nhiên, sinh học và xã hội của Colombia tương phản rất lớn với toàn bộ những vấn đề mà trong lịch sử đã hạn chế sự phát triển của đất nước và do đó cũng hạn chế sự phát triển của vùng đất, và khu vực này không phải là một ngoại lệ.

Thiếu sự hiện diện của Nhà nước, các cuộc xung đột vũ trang với phiến quân, việc buôn bán coca trái phép, vấn đề tôn trọng môi trường, các vấn đề của trẻ em và thanh thiếu niên là những thách thức quá to lớn nên chỉ có thể giải quyết khi tất cả các lực lượng hoạt động trong vùng, và giáo hội là một trong những lực lượng đó, cùng nhau làm việc vì lợi ích chung.

Tính đa dạng, trong lãnh thổ của hạt đại diện tông toà này, không chỉ về mặt sinh học mà cả về mặt văn hóa. Trong vùng, ngoài các cộng đồng bản địa (Murui, Kichwa, Coreguaja, Murui-Muinane và Nasa), còn có người châu Mỹ gốc Phi (hậu duệ của những người nô lệ được đưa đến từ châu Phi trong các thế kỷ XVI-XIX) và nông dân đến từ các khu vực khác của Colombia và định cư tại lãnh thổ này chủ yếu trong nửa sau của thế kỷ trước. Ngoài ra còn có cư dân gốc Peru, Ecuador và Brazil.
Tất cả các dân tộc này, tương tác và sống chung với những phong tục và truyền thống khác nhau, đang từng bước xây dựng một xã hội hỗn hợp chủng tộc mới. Một số sống tập trung ở hai trung tâm đô thị lớn của khu vực (Puerto Leguízamo và Solano), trong khi các nhóm nhỏ khác sống dọc theo các con sông Caqueta và Putumayo.

Điều kiện sống của người dân, sống rải rác trong một vùng lãnh thổ rộng lớn không có đường xá và gần như hoàn toàn không có phương tiện liên lạc, là một thách thức to lớn đối với các linh mục địa phương và những nhà truyền giáo dấn thân đồng hành cùng với các ngài trong công việc mục vụ. Trong bối cảnh hiện tại, cải thiện chất lượng cuộc sống của các cộng đồng là công việc rất khó khăn kể cả chỉ là tưởng tượng, và bên cạnh đó, điều kiện sống khó khăn của các cộng đồng này cũng ảnh hưởng đến cách họ sống đức tin hằng ngày. Để tăng hiệu quả, Giáo Hội thực hiện mọi nỗ lực tìm ra những nhà lãnh đạo sẵn sàng đồng hành gần gũi với từng cộng đồng Công giáo để thúc đẩy hoạt động của cộng đồng mục vụ đó và hơn thế nữa là để thúc đẩy cách sống đức tin đích thực.

Hạt đại diện tông toà có mười giáo xứ. Hai trong số đó nằm ở trung tâm thành phố Puerto Leguízamo, hai nằm tại hai thị trấn nhỏ thuộc cùng thành phố. Giáo xứ thứ năm nằm tại Solano, trung tâm đô thị lớn còn lại của Hạt đại diện tông toà. Ngoài các giáo xứ, còn có một trung tâm cầu nguyện tại Puerto Alegría. Các hoạt động mục vụ của Hạt đại diện tông toà được giao phó cho 12 linh mục, chủ yếu là các nhà truyền giáo, 8 nữ tu, một nam tu sĩ và một nhà truyền giáo giáo dân. Đức Ông đại điện tông toà không ngừng khuyến khích mỗi giáo xứ lập và thực hiện một chương trình mục vụ, cũng như hỗ trợ các dự án dựa trên các giáo xứ nhờ đó Giáo Hội có thể vươn đến các nhóm dân tộc khác nhau.

Hạt đại diện tông toà cũng đặc biệt chú ý đến việc đào tạo lãnh đạo giáo dân trong các cộng đồng khác nhau, đồng thời giúp đỡ phụ nữ, thanh niên và trẻ em thông qua các tổ chức đặc biệt. Chính vì thế mới đây Hạt đại diện tông toà đã phát động một chiến dịch với khái niệm cơ bản ‘Đào tạo là yêu thương’. Chiến dịch này được coi là một hoạt động của Năm Thánh Lòng Thương Xót, có mục đích tăng cường những phương thức quan trọng nhằm trau dồi linh đạo tha thứ và hòa giải. Một linh đạo chú trọng đến cầu nguyện, hiệp thông giữa các cá nhân và cộng đồng trong Giáo Hội và trong xã hội, và tôn trọng công trình sáng tạo của Thiên Chúa.

Tác giả: Fr. Rosario Lamana