Chủ đề Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội 2026

Trong thông cáo công bố ngày 29/09 vừa qua, Bộ Truyền thông nhấn mạnh: “Máy móc phải là công cụ phục vụ và kết nối đời sống con người, chứ không phải là lực lượng làm xói mòn tiếng nói con người”. Văn bản giải thích: “Với tư cách là Kitô hữu, chúng ta có thể và phải góp phần để mọi người – đặc biệt là giới trẻ – có khả năng tư duy phê bình và lớn lên trong tự do tinh thần”. Bản văn cũng nhấn mạnh: “Ngày càng cấp thiết phải đưa vào hệ thống giáo dục một khả năng ‘biết chữ’ tập trung vào các công nghệ mới, đặc biệt trong lĩnh vực Truyền thông và Trí tuệ nhân tạo”.

Thông cáo thừa nhận AI mở ra “những cơ hội lớn lao”, từ việc hỗ trợ soạn văn bản, cuộc trò chuyện hoặc chọn lọc nội dung trong luồng tin tức. Tuy nhiên, nó đồng thời chứa đựng “những rủi ro” thực sự, ví dụ như nội dung do AI tạo ra có thể “hấp dẫn nhưng gây hiểu lầm, thao túng và gây hại”; tái tạo “định kiến và khuôn mẫu có trong dữ liệu huấn luyện”; khuếch đại “tin giả bằng cách mô phỏng giọng nói và khuôn mặt con người”. 

Hơn nữa, các công cụ này “không thể thay thế những khả năng độc nhất của con người về sự đồng cảm, đạo đức và trách nhiệm luân lý”. Vì thế “truyền thông công cộng cần sự phán đoán của con người, chứ không chỉ là mô hình dữ liệu” và cần “bảo đảm rằng nhân loại mới là tác nhân dẫn dắt”.

Thông cáo cũng cảnh báo các công nghệ này có thể “xâm phạm quyền riêng tư và đời sống cá nhân mà không có sự đồng ý”, hoặc tạo nên “sự phụ thuộc quá mức” làm “suy yếu tư duy phê bình và khả năng sáng tạo”. Ngoài ra, “việc kiểm soát độc quyền các hệ thống này gây lo ngại về việc tập trung quyền lực và sự bất bình đẳng”.

Trong cuộc gặp các Hồng y chỉ vài ngày sau khi được bầu làm Giáo hoàng, Đức Thánh Cha Lêô XIV giải thích việc chọn tước hiệu Giáo hoàng của mình được gợi hứng từ Đức Lêô XIII, vị Giáo hoàng “với thông điệp lịch sử Rerum novarum, đối diện với vấn đề xã hội trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lớn đầu tiên”.

Ngài khẳng định: “Ngày nay, Giáo hội trao cho mọi người kho tàng học thuyết xã hội của mình để đáp lại một cuộc cách mạng công nghiệp khác và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, vốn mang lại những thách đố mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và công việc”.

Trong sứ điệp ngày 17/6 gửi đến các tham dự viên Hội nghị thường niên lần thứ hai về Trí tuệ nhân tạo, Đạo đức và Quản trị Doanh nghiệp, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng “cần phải đánh giá lợi ích và rủi ro của trí tuệ nhân tạo theo tiêu chí đạo đức cao nhất: bảo vệ phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi con người, cũng như tôn trọng sự phong phú văn hóa, tinh thần và sự đa dạng của các dân tộc trên thế giới”.

Với chủ đề Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV một lần nữa cho thấy sự quan tâm đến việc bảo đảm rằng công nghệ phục vụ cho con người, chứ không làm lu mờ “tiếng nói và khuôn mặt” vốn làm nên nhân tính.

Vatican News