Giáo lý cho Bài giảng Chúa nhật 6 TN-A
- Thứ sáu - 13/02/2026 08:03
- In ra
- Đóng cửa sổ này
GIÁO LÝ CHO BÀI GIẢNG CHÚA NHẬT 6 THƯỜNG NIÊN NĂM A
Văn Việt (tổng hợp)|
Số 577-582: Chúa Giêsu và Lề Luật Số 2064-2068: Mười Điều Răn trong Truyền thống của Hội Thánh |
Số 577-582: Chúa Giêsu và Lề Luật
Số 577. Khởi đầu Bài giảng trên núi, Chúa Giêsu đưa ra một giáo huấn long trọng trong đó Người trình bày Lề luật, đã được Thiên Chúa ban tại Sinai dịp Giao Ước đầu tiên, dưới ánh sáng của ân sủng của Giao Ước Mới:
“Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môisen hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn. Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành. Vậy ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy, và dạy người ta làm như thế, thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời. Còn ai tuân hành, và dạy làm như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời” (Mt 5,17-19).
Số 578. Chúa Giêsu, Đấng Messia của Israel, do đó là người lớn nhất trong Nước Trời, đã phải chu toàn Lề luật, khi tuân giữ toàn bộ Lề luật, theo chính lời Người nói, cho đến cả những điều răn nhỏ nhất. Nói cho đúng, chính Người là Đấng duy nhất đã có thể làm điều này một cách trọn hảo[1]. Những người Do Thái, theo chính họ thú nhận, đã không bao giờ có thể chu toàn trọn bộ Lề luật mà không vi phạm một điều răn nhỏ nhất nào[2]. Vì vậy trong lễ Xá Tội hằng năm, con cái Israel cầu xin Thiên Chúa tha thứ cho những lỗi phạm Lề luật của họ. Thật vậy, Lề luật tạo thành một tổng thể và, như thanh Giacôbê nhắc nhở, “ai tuân giữ tất cả Lề luật, mà chỉ sa ngã về một điểm thôi, thì cũng thành người có tội về hết mọi điểm” (Gc 2,10)[3].
Số 579. Những người Pharisêu rất trọng nguyên tắc tuân giữ toàn bộ Lề luật, không những chỉ theo văn tự, mà cả theo tinh thần nữa. Khi nêu nguyên tắc đó cho Israel, họ đã dẫn đưa nhiều người Do Thái thời Chúa Giêsu tới việc hết sức nhiệt thành giữ đạo[4]. Điều này, nếu không bị phá huỷ do việc xét đoán mọi sự cách “giả hình”[5], thì nhất định đã chuẩn bị cho dân hướng tới sự can thiệp chưa từng thấy của Thiên Chúa, là việc thi hành trọn vẹn Lề luật sẽ được hoàn thành bởi Đấng Công Chính duy nhất thay cho mọi tội nhân[6].
Số 580. Việc chu toàn Lề luật cách trọn hảo chỉ có thể được thực hiện bởi Đấng ban hành Lề luật của Thiên Chúa, là Ngôi Con, được sinh ra dưới Lề luật[7]. Nơi Chúa Giêsu, Lề luật không còn được ghi trên bia đá nữa, nhưng “vào lòng dạ” và “vào tâm khảm” (Gr 31,33) của Người Tôi Trung, là người, vì đã “trung thành làm sáng tỏ công lý” (Is 42,3), nên được đặt làm “Giao Ước với dân” (Is 42,6). Chúa Giêsu chu toàn Lề luật cho đến độ đảm nhận trên mình “lời nguyền rủa của Lề luật”[8] mà những ai “không bền chí thi hành tất cả những gì được chép trong sách Luật” đã chuốc lấy[9], bởi vì Đức Kitô đã chịu chết “mà chuộc tội lỗi người ta đã phạm trong thời Giao Ước Cũ” (Dt 9,15).
Số 581. Trước mắt người Do Thái và các nhà lãnh đạo tinh thần của họ, Chúa Giêsu xuất hiện như một “kinh sư”[10]. Người thường tranh luận về cách giải thích Lề luật của các kinh sư[11]. Nhưng đồng thời, Chúa Giêsu tất yếu phải đối đầu với những tiến sĩ Luật bởi vì khi trình bày cách giải thích của mình, Người không tự giới hạn trong những cách giải thích của họ; “vì Người giảng dạy như một Đấng có thẩm quyền, chứ không như các kinh sư của họ” (Mt 7,28-29). Nơi Người, cùng một Lời của Thiên Chúa đã từng vang lên trên núi Sinai để ban hành Lề luật được ghi khắc cho ông Môisen, nay lại vang dội trên núi Bát Phúc[12]. Đấng là Ngôi Lời không bãi bỏ, nhưng kiện toàn Lề luật, bằng cách đưa ra lời giải thích tối hậu với một uy quyền thần linh: “Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng…. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết” (Mt 5,33-34). Chính Người, với cùng một thẩm quyền thần linh ấy, phủ nhận một số “truyền thống của người phàm”[13] (Mc 7,8) của nhóm Pharisêu, vì những truyền thống đó hủy bỏ Lời Thiên Chúa[14].
Số 582. Đi xa hơn nữa, Chúa Giêsu còn kiện toàn Lề luật về sự thanh sạch của các thức ăn, một điều hết sức quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của người Do Thái, khi Người cho thấy ý nghĩa “quản giáo” của luật ấy[15] bằng lời giải thích thần linh: “Bất cứ cái gì từ bên ngoài vào trong con người, thì không thể làm cho con người ra ô uế…. Như vậy là Người tuyên bố mọi thức ăn đều thanh sạch…. Cái gì từ trong con người xuất ra, cái đó mới làm cho con người ra ô uế. Vì từ bên trong, từ lòng người, phát xuất những ý định xấu” (Mc 7,18-21). Khi lấy thẩm quyền thần linh mà đưa ra lời giải thích tối hậu về Lề luật, Chúa Giêsu ở trong tình thế đối nghịch với một số kinh sư không chấp nhận lời giải thích của Người, mặc dù lời giải thích này được củng cố bằng những dấu lạ thần linh kèm theo[16]. Điều này đặc biệt đúng, trong vấn đề ngày sabat. Chúa Giêsu thường dựa trên chính lập luận của các kinh sư[17], để nhắc nhở rằng luật nghỉ ngơi ngày sabat không bị vi phạm khi phục vụ Thiên Chúa[18] hay phục vụ người lân cận[19], như trường hợp các lần Người chữa lành.
Số 1961-1964: Luật cũ
Số 1961. Thiên Chúa, Đấng Tạo Hoá và Đấng Cứu Độ của chúng ta, đã chọn Israel như dân riêng của Ngài, và đã mạc khải cho họ Lề Luật của Ngài và như vậy chuẩn bị cho cuộc Ngự đến của Đức Kitô. Luật Môisen diễn tả nhiều chân lý mà lý trí có thể đạt tới một cách tự nhiên. Người ta gặp được các chân lý này được công bố và được chứng thực trong Giao ước cứu độ.
Số 1962. Luật cũ là cấp độ đầu tiên của Lề Luật được mạc khải. Các quy định luân lý của luật cũ được tóm lại trong Mười Điều Răn. Các mệnh lệnh của Mười Điều Răn đặt nền tảng cho ơn gọi của con người, vốn được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa. Các điều răn đó ngăn cấm những gì nghịch lại tình yêu đối với Thiên Chúa và đối với người lân cận, và quy định những đòi hỏi căn bản của tình yêu đó. Mười Điều Răn là ánh sáng được ban tặng cho lương tâm của mỗi người, giúp họ nhận ra lời kêu gọi của Thiên Chúa, và những con đường Ngài biểu lộ cho họ, và bảo vệ họ khỏi điều xấu:
“Thiên Chúa đã viết trên các bảng Luật, tất cả những gì mà con người không đọc nổi trong trái tim họ”[20].
Số 1963. Theo truyền thống Kitô giáo, Lề Luật thì thánh thiện[21], thiêng liêng[22], và tốt lành[23], nhưng vẫn chưa trọn hảo. Như một nhà sư phạm[24], luật đó cho thấy điều phải làm, nhưng tự nó không ban sức mạnh, ân sủng của Thần Khí để người ta chu toàn nó. Vì không xóa được tội lỗi, nên luật cũ vẫn còn là luật của tình trạng nô lệ. Theo thánh Phaolô, luật cũ có nhiệm vụ tố cáo và vạch trần tội lỗi, vì tội lỗi tạo ra thứ “luật của dục vọng”[25] trong trái tim con người. Tuy nhiên, Lề Luật vẫn là chặng đầu tiên trên con đường dẫn đến Nước Trời. Nó chuẩn bị và giúp dân Chúa chọn và mỗi Kitô hữu sẵn sàng để hối cải và tin vào Thiên Chúa Cứu Độ. Với tính cách là lời của Thiên Chúa, Luật cũ đem lại đạo lý tồn tại đến muôn đời.
Số 1964. Luật cũ là một sự chuẩn bị nào đó cho Tin Mừng. “Lề Luật là môn sư phạm và lời tiên báo về các điều sẽ đến”[26]. Luật cũ nói tiên tri và báo trước công trình giải phóng khỏi tội lỗi sẽ được hoàn thành với Đức Kitô, cung cấp cho Tân Ước những hình ảnh, “những tiên trưng”, những biểu tượng, để diễn tả đời sống theo Thần Khí. Cuối cùng, luật được kiện toàn bởi đạo lý của các sách khôn ngoan và các Tiên Tri, các vị này quy hướng luật cũ tới Giao ước Mới và Nước Trời.
“Dưới chế độ của Giao Ước Cũ, nhiều người đã có được đức mến và ân sủng của Chúa Thánh Thần và mong chờ những lời hứa thiêng liêng và vĩnh cửu. Và nhờ đó, họ đã được liên kết với Luật mới. Ngược lại, trong thời Giao Ước Mới, lại có những con người vẫn sống theo xác thịt, chưa đạt tới sự trọn hảo của Luật mới, vậy những người trong thời Giao Ước Mới này phải được dẫn tới các công việc nhân đức bằng sự sợ hãi các hình phạt, và bằng những lời hứa trần thế nào đó. Dù Luật cũ có dạy các điều răn của đức mến, nhưng Chúa Thánh Thần không được ban xuống nhờ luật đó, mà nhờ Chúa Thánh Thần, ‘Thiên Chúa đã đổ tình yêu của Ngài vào lòng chúng ta’ (Rm 5,5)”[27].
Số 2064-2068: Mười Điều Răn trong Truyền thống của Hội Thánh
Số 2064. Trung thành với Sách Thánh và theo gương Chúa Giêsu, Truyền thống Hội Thánh nhìn nhận Mười Điều Răn có tầm quan trọng và ý nghĩa hàng đầu.
Số 2065. Từ thời thánh Augustinô, “Mười Điều Răn” đã có một vị trí quan trọng trong việc dạy giáo lý cho dự tòng và tín hữu. Vào thế kỷ XV, Mười Điều Răn quen được diễn tả bằng những công thức tích cực, theo văn vần, dễ nhớ, vẫn còn thông dụng ở nhiều nơi tới ngày nay. Các sách giáo lý của Hội Thánh thường trình bày luân lý Kitô giáo theo thứ tự của “Mười Điều Răn”.
Số 2066. Việc phân chia và đánh số các điều răn có thay đổi theo dòng thời gian. Sách Giáo Lý này dựa theo cách phân chia của thánh Augustinô đã trở thành truyền thống trong Hội Thánh Công giáo. Các hệ phái Luther cũng theo cách phân chia này. Các Giáo phụ Hi lạp phân chia hơi khác; cách phân chia đó còn gặp thấy trong các Giáo Hội Chính thống và các cộng đoàn Cải cách.
Số 2067. Mười Điều Răn nêu ra các đòi hỏi của lòng mến Chúa yêu người. Ba điều răn đầu đề cập đến tình yêu đối với Thiên Chúa, và bảy điều răn sau, đến tình yêu đối với người lân cận.
“Cũng như Chúa đã đúc kết tất cả Lề Luật và các Tiên tri vào trong hai điều răn của lòng yêu mến..., thì cũng vậy, Mười Điều Răn được ban trong hai bảng. Ba điều được khắc trên một bảng, và bảy điều trên bảng kia”[28].
Số 2068. Công đồng Triđentinô dạy rằng: các Kitô hữu buộc phải giữ Mười Điều Răn, và người đã được công chính hóa cũng có bổn phận phải tuân giữ các điều răn ấy[29]. Công đồng Vaticanô II cũng khẳng định: “Các Giám mục vì là những vị kế nhiệm các Tông Đồ, nhận từ nơi Chúa... sứ vụ dạy dỗ muôn dân và rao giảng Tin Mừng cho mọi thụ tạo, để mọi người được cứu độ nhờ đức tin, Phép Rửa và việc chu toàn các Điều Răn”[30].
Bài Ðọc I: Sir 15,16-21
"Người không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác"
Bài trích sách Ðức Huấn ca.
Nếu người muốn tuân giữ các giới răn:
việc trung thành giữ các giới răn là tùy ở ngươi.
Người đặt trước mặt ngươi nước và lửa,
ngươi muốn cái gì, thì giơ tay ra trên đó.
Trước mặt con người là sự sống và sự chết, sự lành và sự dữ,
họ thích thứ nào, thì được thứ ấy.
Bởi chưng, Thiên Chúa đầy khôn ngoan, hùng dũng và toàn năng.
Người luôn luôn nhìn thấy mọi loài.
Chúa nhìn đến những kẻ kính sợ Người,
và thấu suốt mọi hành động của con người.
Người không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác,
và không cho phép một ai phạm tội.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv. 118,1-2, 4-5, 17-18, 33-34
Ðáp: Phước đức những ai tiến thân trong luật pháp của Chúa.
Xướng 1) Phước đức những ai có đường lối tinh tuyền, họ tiến thân trong luật pháp của Chúa. Phước đức những ai giữ lời Chúa răn bảo, những người đó tận tâm tìm kiếm Chúa.
Ðáp: Phước đức những ai tiến thân trong luật pháp của Chúa.
2) Phần Chúa, Chúa ban bố huấn lệnh, để chúng được tuân giữ hết sức ân cần. Nguyện cho đường nẻo tôi vững chắc, để tuân giữ thánh chỉ của Chúa.
Ðáp: Phước đức những ai tiến thân trong luật pháp của Chúa.
3) Xin gia ân cho tôi tớ Chúa được sống, để tuân giữ những lời Chúa răn. Xin mở rộng tâm hồn con mắt của tôi, để quân chiêm những điều kỳ diệu trong Luật Chúa.
Ðáp: Phước đức những ai tiến thân trong luật pháp của Chúa.
4) Lạy Chúa, xin tỏ cho tôi biết đường lối thánh chỉ Ngài, để cho tôi được hoàn toàn tuân giữ. Xin giáo huấn tôi, để tôi tuân cứ luật pháp của Ngài, và để tôi hết lòng vâng theo luật đó.
Ðáp: Phước đức những ai tiến thân trong luật pháp của Chúa.
Bài Ðọc II: 1Cor 2,6-10
"Thiên Chúa đã tiền định từ trước muôn thuở, để làm nên sự hiển vinh của chúng ta".
Bài trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gởi tín hữu Corintô.
Anh em than mến, chúng tôi có bàn giải sự khôn ngoan
với những người toàn thiện, mà đó không phải là sự khôn ngoan của thế gian,'
cũng không phải của những bậc vua chúa thế trần,
hạng người đã bị dồn vào chỗ hư vong.
Nhưng chúng tôi thuyết sự khôn ngoan đầy nhiệm mầu của Thiên Chúa,
vẫn được giấu kín, mà Thiên Chúa đã tiền định từ trước muôn thuở,
để làm nên sự hiển vinh của chúng tôi.
Sự khôn ngoan đó, không một ai trong các vua chúa thế trần đã biết tới:
vì giả thử nhận biết, hẳn họ đã không đóng đinh Chúa sự hiển vinh.
Nhưng chúng tôi rao giảng như lời đã chép:
"Sự mắt chưa từng thấy và tai chưa từng nghe,
và lòng người cũng chưa từng mơ ước tới,
đó là tất cả những điều Thiên Chúa đã làm ra cho những ai yêu mến Người".
Bởi chưng Thiên Chúa đã mạc khải điều đó cho chúng tôi,
do Thánh Thần của Người.
Ðó là lời Chúa.
Alleluia: Joan 1,14 và 12b
Alleluia! Alleluia! Lạy Chúa, xin hãy nói, vì tôi tớ Chúa đang nghe; Chúa có lời ban sự sống đời đời. Alleluia!
Phúc Âm: Mt 5, 17-37
"Người xưa đã bảo như thế, còn Ta, Ta bảo thật các con thế này".
Bài trích Phúc Âm theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng:
"Các con đừng tưởng Ta đến để hủy bỏ lề luật hay các tiên tri:
Ta không đến để hủy bỏ, nhưng để kiện toàn. Vì Ta bảo thật các con:
Cho dù trời đất có qua đi, thì một chấm một phẩy trong bộ luật
cũng không bỏ sót, cho đến khi mọi sự hoàn thành.
Bởi vậy, ai hủy bỏ một trong những điều luật nhỏ mọn nhất,
và dạy người khác làm như vậy, sẽ kể là người nhỏ nhất trong Nước Trời;
Trái lại, ai giữ và dạy người ta giữ những điều đó,
sẽ được kể là người cao cả trong Nước Trời.
Nếu các con không công chính hơn các luật sĩ và biệt phái,
thì các con chẳng được vào Nước Trời đâu.
Các con đã nghe dạy người xưa rằng:
Không được giết người.
Ai giết người, sẽ bị luận phạt nơi toà án.
Còn Ta, Ta bảo các con: Bất cứ ai phẩn nộ với anh em mình,
thì sẽ bị toà án luận phạt.
Ai bảo anh em là ngốc, thì bị phạt trước công nghị.
Ai rủa anh em là "khùng", thì sẽ bị vạ lửa địa ngục.
Nếu ngươi đang dâng của lễ nơi bàn thờ
mà sực nhớ người anh em đang có điều bất bình với ngươi,
thì ngươi hãy để của lễ lại trước bàn thờ,
đi làm hòa với người anh em ngươi trước đã, rồi hãy trở lại dâng của lễ.
Hãy liệu làm hòa với kẻ thù ngay lúc còn đi dọc đường với nó,
kẻo kẻ thù sẽ đưa ngươi ra trước mặt quan tòa,
quan tòa lại trao ngươi cho tên lính canh và ngươi sẽ bị tống ngục.
Ta bảo thật cho ngươi biết:
"Ngươi sẽ không thoát khỏi nơi ấy cho đến khi trả hết đồng bạc cuối cùng!"
Các con đã nghe nói với người xưa rằng:
"Chớ ngoại tình". Còn Ta, Ta bảo các con:
"Hễ ai nhìn xem phụ nữ mà ước ao phạm tội với họ,
thì đã ngoại tình với họ trong lòng rồi.
Nếu con mắt phải của con nên dịp tội cho con,
thì hãy móc nó mà ném xa con; vì thà mất một chi thể
còn lợi hơn là toàn thân bị ném vào hỏa ngục.
Và nếu tay phải con nên dịp tội cho con, thì hãy chặt mà ném nó xa con;
vì thà mất một chi thể còn hơn là toàn thân bị ném vào hỏa ngục".
Cũng có lời dạy rằng: "Ai ly dị vợi mình,
trừ trường hợp tà dâm, thì làm cớ cho vợ ngoại tình;
và ai cưới người vợ đã ly dị, cũng phạm tội ngoại tình".
Các con cũng đã nghe có lời bảo người xưa rằng:
"Chớ thề gian, nhưng hãy giữ trọn lời mình thề với Chúa".
Còn Ta, Ta bảo các con:
"Ðừng thề chi cả; đừng lấy trời mà thề,
vì trời là ngai Thiên Chúa; đừng lấy đất mà thề, vì đất là bệ chân Người;
đừng lấy Giêrusalem mà thề, vì là thành của Vua cao cả.
Cũng đừng chỉ đầu ngươi mà thề,
vì ngươi không thể làm cho một sợi tóc ra trắng hay đen được.
Nhưng lời nói của các con phải là: Có thì nói có,
không thì nói không, thêm điều đặt chuyện là bởi ma quỷ mà ra".
Ðó là lời Chúa.
_______
[1] X. Ga 8,46.
[2] X. Ga 7,19; Cv 13,38-41; 15,10.
[3] X. Gl 3,10; 5,3.
[4] X. Rm 10,2.
[5] X. Mt 15,3-7; Lc 11,39-54.
[6] X. Is 53,11; Dt 9,15.
[7] X. Gl 4,4.
[8] X. Gl 3,13.
[9] X. Gl 3,10.
[10] X. Ga 11,28; 3,2; Mt 22,23-24.34-36.
[11] X. Mt 12,5; 9,12; Mc 2,23-27; Lc 6,6-9; Ga 7,22-23.
[12] X. Mt 5,1.
[13] X. Mc 7,8.
[14] X. Mc 7,13.
[15] X. Gl 3,24.
[16] X. Ga 5,36; 10,25.37-38; 12,37.
[17] X. Mc 2,25-27; Ga 7,22-24.
[18] X. Mt 12,5; Ds 28,9.
[19] X. Lc 13,15-16; 14,3-4.
[20] Thánh Augustinô, Enarratio in Psalmum 57, 1: CCL 39, 708 (PL 36, 673).
[21] X. Rm 7,12.
[22] X. Rm 7,14.
[23] X. Rm 7,16.
[24] X. Gl 3,24.
[25] X. Rm 7.
[26] Thánh Irênê, Adversus haereses, 4, 15, 1: SC 100, 548 (PG 7, 1012).
[27] Thánh Tôma Aquinô, Summa theologiae, I-II, q. 107, a. 1, ad 2: Ed. Leon. 7, 279.
[28] Thánh Augustinô, Sermo 33, 2: CCL 41, 414 (PL 38, 208).
[29] X. CĐ Triđentinô, Sess. 6a, Decretum de iustificatione, canones 19-20: DS 1569-1570.
[30] CĐ Vaticanô II, Hiến chế tín lý Lumen gentium, 24: AAS 57 (1965).