Khôn Ngoan hay Khờ Dại (Mt 25,1-13)

Chúa Nhật XXXII Thường Niên năm A
KHÔN NGOAN HAY KHỜ DẠI - Mt 25,1-13

Suy niệm

Bài đọc I hôm nay ca ngợi Đức Khôn Ngoan: “Ai khao khát Đức Khôn Ngoan, sẽ được Đức Khôn Ngoan đi bước trước mà tỏ mình cho biết” (Kn 6,13). Nhưng khôn ngoan là gì? Tin Mừng trả lời bằng dụ ngôn mười cô trinh nữ cầm đèn đi đón chàng rể.

Cả mười đều được mời, đều cầm đèn, đều chờ đợi, và khi chàng rể đến chậm thì cả mười đều ngủ. Thế nhưng cuối cùng, năm cô bước vào tiệc cưới, năm cô đứng lại bên ngoài. Sự khác biệt không nằm ở chiếc đèn họ cầm trên tay, mà ở chút dầu họ đã chuẩn bị từ trước. Đó cũng là ranh giới giữa khôn ngoan và khờ dại trong cuộc đời mỗi người.

1. Cũng có đèn nhưng không có dầu

“Năm cô trong nhóm đó khờ dại, còn năm cô kia thì khôn” (Mt 25,2). Sự khác biệt nằm ở chỗ: “Các cô khờ mang đèn mà không mang dầu theo. Còn những cô khôn thì vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo” (Mt 25,3-4). Đèn ở bên ngoài, dầu ở bên trong. Nhưng chính cái bên trong quyết định ánh sáng bên ngoài. Đời sống đức tin cũng vậy. Có những điều người khác nhìn thấy nơi ta: những thực hành đạo đức, những công việc phục vụ, một đời sống xem ra tốt đẹp. Nhưng chỉ có Thiên Chúa mới thấy lòng ta có thực sự thuộc về Người không; đức tin có đang biến đổi trái tim ta nên giống trái tim Chúa không.

Có đèn mà không có dầu, chiếc đèn vẫn còn nguyên nhưng không còn ánh sáng. Một đời sống đạo cũng có thể còn đủ mọi hình thức mà bên trong đã nguội lạnh. Khôn ngoan vì thế không phải là giữ cho chiếc đèn đời mình thật đẹp trước mặt người khác, nhưng là âm thầm giữ dầu để ngọn đèn ấy còn cháy khi Chúa đến.

2. Có những thứ không thể vay mượn

“Xin các chị cho chúng em chút dầu của các chị, vì đèn của chúng em tắt mất rồi!” (Mt 25,8). Tại sao năm cô khôn không chia dầu cho năm cô kia? Có phải họ ích kỷ không?

Ở đây, Đức Giêsu muốn nói đến một sự thật sâu xa hơn: có những điều trong cuộc đời không ai có thể làm thay cho ta. Ta có thể vay tiền của người khác, nhưng không thể vay nhân cách của họ. Ta có thể nhờ người khác cầu nguyện cho mình, nhưng không thể mượn đức tin của họ để thay thế đức tin của mình. Cha mẹ có thể truyền lại cho con cái rất nhiều thứ, nhưng không thể truyền lại một đời sống thánh thiện nếu người con không quyết tâm sống thuộc về Chúa.

Ta trở thành con người nào là kết quả của những lựa chọn âm thầm mỗi ngày. Đến giờ quyết định, mỗi người phải đứng trước Thiên Chúa bằng chính cuộc đời mình. Khi năm cô dại trở lại thì cửa đã đóng. Họ kêu lên: “Thưa Ngài, thưa Ngài! Mở cửa cho chúng tôi với!” Nhưng câu trả lời thật đau lòng: “Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô!” (Mt 25,11-12). Không phải Thiên Chúa không còn thương xót, nhưng đời người không kéo dài mãi để ta cứ trì hoãn. Khôn ngoan hay khờ dại không được quyết định trong phút cuối, nhưng được hình thành từ cả một cách sống. Có những lựa chọn được lặp đi lặp lại mỗi ngày rồi dần dần trở thành chính con người ta.

3. Tỉnh thức là sống điều quan trọng ngay hôm nay

“Vậy anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào, giờ nào” (Mt 25,13). Điều thú vị là cả mười cô đều ngủ. Khác biệt chỉ xuất hiện khi tiếng gọi vang lên giữa đêm: “Chú rể kia rồi, ra đón đi!” (Mt 25,6). Có người thức dậy và thắp đèn; có người thức dậy mới phát hiện đèn mình không còn dầu. Như thế, tỉnh thức không phải là sống căng thẳng chờ Chúa đến, nhưng là sống thế nào để khi Chúa đến, ta không phải cuống cuồng trở thành một con người khác.

Người khôn ngoan là người biết điều gì đáng để dành cả cuộc đời mà tìm kiếm. Chúa từng nói với Matta: “Con băn khoăn lo lắng nhiều chuyện quá! Chỉ có một chuyện cần thiết mà thôi” (Lc 10,41-42). Cuộc đời chúng ta cũng đầy những chuyện phải lo: cơm áo, công việc, sức khỏe, tương lai, con cái... Tất cả đều cần thiết. Nhưng giữa bao điều cần thiết, vẫn phải biết đâu là điều quan trọng nhất.

Và câu hỏi quan trọng nhất là: “Nếu Chúa đến hôm nay, dầu trong đèn của tôi còn không?” Dầu ấy được thêm vào từng ngày bằng đời sống cầu nguyện, yêu thương và những hy sinh quên mình. Những điều xem ra rất nhỏ lại chính là những giọt dầu giữ cho ngọn đèn đời ta không tắt.

Kết

Thật đẹp khi bài đọc I nói về Đức Khôn Ngoan: “Ai tìm kiếm Đức Khôn Ngoan, thì Đức Khôn Ngoan sẽ cho gặp” (Kn 6,12). Thiên Chúa không ẩn mình để rồi bất ngờ xuất hiện bắt lỗi con người. Trái lại, trước khi ta tìm Chúa, Chúa đã đi tìm ta; trước khi ta chờ Người, Người đã đứng đợi bên cửa đời ta, để đưa ta vào dự tiệc Nước Trời.
Chắc chắn Chúa sẽ đến, và có thể đến rất bất ngờ, nhưng đó không phải là cuộc gặp gỡ làm ta lo sợ, mà là cuộc hạnh ngộ tràn đầy vui mừng với Đấng ta đã yêu mến suốt đời.

Cầu nguyện

Lạy Chúa!
Nhiều khi con thấy mình sao khờ dại,
như năm cô trinh nữ trong Tin Mừng,
lo mang đèn mà lại chẳng mang dầu,
để đón chờ Chúa đến giữa đêm thâu.

Tuổi trẻ dễ cạn cợt và hời hợt,
thường chỉ lo trau chuốt cái bên ngoài,
mà ít biết trau dồi cái bên trong.
đâu phải con Công mà lo đẹp bộ lông.

Con lo nhiều cho những điều phụ thuộc,
mà rồi dễ quên đi điều chính yếu,
cứ loay hoay theo lối sống người đời,
nên phải đi theo thời chạy theo “mốt”,
mà không lo điều thật tốt cho mình.

để khi bất thình lình giờ Chúa đến,
tâm hồn con cảm thấy thật hoang mang,
vì dầu đèn đức tin nay đã cạn,
chẳng còn kịp bước ra để đón Ngài.

Nhiều khi con sống quá lơ mơ:
lo có những cái không cần có,
lo biết những cái không cần biết,
lo làm những cái không cần làm.

Xin cho con lo được Chúa trước tiên,
lòng tin mến quan trọng hơn mọi chuyện,
sống thánh thiện lớn lao hơn mọi điều,
đó mới thật là những gì chính yếu.

Đừng mơ chi đến những việc cao siêu,
Đừng đặt nặng về những gì còn thiếu,
cuộc sống không quá nhiều như con tưởng,
chỉ cần sống với tất cả tình thương. Amen.

Lm. Thái Nguyên