Lời Chúa THỨ BA, NGÀY 2 BÁT NHẬT GIÁNG SINH

26/12/2023
THỨ BA, NGÀY II TRONG TUẦN BÁT NHẬT GIÁNG SINH
Thánh Stêphanô, phó tế, tử đạo tiên khởi

Mt 10,17-22

VÌ DANH CHÚA
“Vì danh Thầy, anh em sẽ bị mọi người thù ghét. Nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát.” (Mt 10,17-22)

Suy niệm: Ai cũng có thể cảm nghiệm được rằng niềm tin của chúng ta được củng cố là nhờ đời sống gương mẫu của các chứng nhân đức tin, nhất là các chứng nhân tử đạo. Trong bài Tin Mừng, Chúa Giê-su đã tiên báo cho các môn đệ biết dù bị thế gian thù ghét, bách hại, nhưng các ông không được nhượng bộ, thỏa hiệp, mà phải can trường làm chứng tá cho Chúa. Vậy mà các ông chỉ có thể thực hiện vai trò chứng tá ấy khi để Thiên Chúa hoàn toàn chi phối cuộc đời  mình vì lòng yêu mến. Nhìn vào đời sống thánh Tê-pha-nô tử đạo, chúng ta thấy rõ trái tim yêu mến một lòng một dạ thực hiện lời Chúa của ngài. Chúng ta hôm nay cũng vậy thôi, khi để cho các giá trị Tin Mừng như lòng chân thành, chung thủy, bác ái… chi phối lối hành xử của mình, là ta đang sống tinh thần tử đạo, làm rạng danh Thiên Chúa.

Mời Bạn: Khao khát, mong ước được nên đồng hình đồng dạng với Chúa Giê-su phải là tiền đề, kim chỉ nam cho mọi hoạt động trong đời sống thường nhật của bạn và tôi. Bạn thấy sao khi được mời gọi xây dựng hình ảnh đẹp của một Ki-tô hữu trong thời đại hôm nay? Bạn đáp lại bằng phương thế nào?

Chia sẻ: Bạn đã làm gì để những người xung quanh nhận ra niềm vui mới mẻ của người được Chúa Hài Đồng ở cùng?

Sống Lời Chúa: Luôn tâm niệm chỉ có Hài Nhi Giê-su mới là Hoàng tử Hòa bình đích thực, và nỗ lực sống tâm tình hòa bình ấy với người lân cận.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin ban ơn can đảm cho mọi người Ki-tô hữu, để họ luôn sống đúng với tên gọi của mình, nỗ lực làm rạng danh Chúa. Amen.

Ngày 26 Tháng 12: Lạy Chúa, thánh Têphanô, vị tử đạo đầu tiên đã biết cầu nguyện cho những kẻ bách hại mình như Đức Kitô đã dạy. Hôm nay mừng thánh nhân được rước về trời, chúng con nài xin Chúa ban ơn để chúng con hằng noi gương thánh nhân để lại mà yêu thương ngay cả địch thù. Yêu kẻ thù là một điều không dễ làm chút nào, xin cho chúng con biết đến gần bên thánh giá Chúa, ngước nhìn lên: nơi cạnh sườn bị đâm thâu, với trái tim rộng mở, để học cho được bài học yêu thương tha thứ của Chúa. Amen.
Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB

BÀI ĐỌC TRONG THÁNH LỄ
THỨ BA, NGÀY II BÁT NHẬT GIÁNG SINH
Thánh Stêphanô, phó tế, tử đạo tiên khởi

Ca nhập lễ

Cửa trời đã mở ra cho thánh Tê-pha-nô vào, Người là vị tử đạo tiên khởi, và vì thế người được triều thiên chiến thắng trên trời.

Lời nguyện nhập lễ

Lạy Chúa, thánh Tê-pha-nô, vị tử đạo đầu tiên đã biết cầu nguyện cho những kẻ bách hại mình như Chúa Ki-tô dạy. Hôm nay mừng thánh nhân được rước về trời, chúng con nài xin Chúa ban ơn để chúng con hằng noi gương thánh nhân để lại mà yêu thương ngay cả địch thù. Chúng con cầu xin…

Bài Ðọc I: Cv 6, 8-10; 7,54-59

“Kìa tôi xem thấy trời mở ra”

Bài trích sách Tông Ðồ Công Vụ.

Trong những ngày đó, Tê-pha-nô đầy ân sủng và sức mạnh, làm nên những điều kỳ diệu và những phép lạ cả thể trong dân.

Bấy giờ, có nhóm người kia, thuộc Hội đường, mệnh danh là “của những người Tự Do, người Xirênê và Alexandria”, và những người khác từ xứ Cilicia và Á đông, đã nổi dậy.

Họ tranh luận với Tê-pha-nô, nhưng họ không thể đương đầu với sự khôn ngoan và Thánh Thần vẫn giúp cho ông nói.

Nghe ông nói, họ phát điên lên trong lòng, và họ nghiền răng phản đối ông.

Nhưng Tê-pha-nô, đầy Thánh Thần, nhìn lên trời, đã xem thấy vinh quang của Thiên Chúa, và Ðức Giê-su đứng bên hữu Thiên Chúa.

Ông đã nói rằng:

“Kìa, tôi xem thấy trời mở ra, và Con Người đứng bên hữu Thiên Chúa”.

Bấy giờ họ lớn tiếng kêu la và bịt tai lại, và họ nhất tề xông vào ông.

Khi lôi ông ra ngoài thành, họ ném đá ông.

Và các nhân chứng để áo của họ dưới chân một người thanh niên tên là Saolê.

Rồi họ ném đá Tê-pha-nô, đang lúc ông cầu nguyện rằng:

“Lạy Chúa Giêsu, xin đón nhận tâm hồn tôi”.

Thế rồi ông quì gối xuống, lớn tiếng kêu lên rằng:

“Lạy Chúa, xin đừng trách cứ họ về tội lỗi nầy”.

Nói xong câu đó, ông đã an giấc trong Chúa.

Ðó là lời Chúa.

Ðáp Ca: Tv. 30,3cd 4, 6ab và 8a, 17 và 21ab

Ðáp: Lạy Chúa, tôi xin phó mạng sống tôi trong tay Chúa.

Xướng: Xin Chúa nên núi đá tôi nương náu, và nên thành trì cứu thoát tôi, bởi Chúa là núi đá và là thành trì của tôi, vì danh Chúa, xin dẫn đàng chỉ lối cho tôi.

Xướng: Tôi phó mạng sống tôi trong tay Chúa, Lạy Chúa là Thiên Chúa trung tín, xin cứu thoát tôi.

Xướng: Còn tôi, tôi trông cậy nơi Chúa, tôi hân hoan vui mừng vì lòng từ bi Chúa.

Xướng: Xin Chúa tỏ mặt nhân lành với tôi tớ Chúa, và lấy lòng thương xót Chúa cứu thoát tôi.  Chúa che chở những ai nấp dưới nhan thánh Chúa khỏi mưu chước của loài người. Chúa giấu họ trong nhà Chúa khỏi miệng lưỡi gian ngoa. 

Alleluia: Tv. 117, 26a và 27a

Alleluia, alleluia – Chúc tụng Ðấng nhân danh Chúa mà đến; Chúa là Thiên Chúa đã soi sáng chúng ta. Alleluia.

Phúc Âm: Mt 10,17-22

“Không phải chúng con nói, nhưng là Thánh Thần của Chúa Cha”

Bài trích Phúc âm theo Thánh Mát-thêu.

Ngày ấy, Chúa Giê-su phán cùng các Tông đồ rằng:

“Chúng con hãy coi chừng người đời.

Họ sẽ nộp chúng con cho công nghị, họ sẽ đánh đòn chúng con nơi hội đường.

Vì Ta, chúng con sẽ bị điệu đến trước vua quan, để làm chứng trước mặt họ và các dân.

Nhưng khi người ta nộp chúng con, chúng con chớ lo lắng phải nói sao và nói gì, vì không phải chúng con nói, nhưng là Thánh Thần của Chúa Cha chúng con sẽ nói thay cho.

Anh sẽ nộp em cho người ta giết, cha sẽ nộp con, con cái chống đối cha mẹ và làm cha mẹ phải chết.

Vì Ta, chúng con sẽ bị mọi người ghét bỏ, nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, sẽ được cứu rỗi.

Ðó là lời Chúa.

Lời nguyện tiến lễ

Lạy Chúa, xin chấp nhận của lễ chúng con dâng để mừng thánh Tê-pha-nô tử đạo. Xưa Chúa đã ban cho người can đảm làm chứng cho đức tin, nay xin cũng ban cho chúng con một niền tin bất khuất. Chúng con cầu xin…

Lời tiền tụng giáng sinh.

Ca hiệp lễ

Họ ném đá Têphanô đang lúc ông cầu nguyện rằng: Lạy Chúa Giêsu xin đón nhận linh hồn tôi.

Lời nguyện hiệp lễ

Lạy Thiên Chúa từ bi nhân hậu, Chúa đã cho niềm vui giáng sinh được tiếp nối trong lễ mừng thánh Tê-pha-nô tử đạo. Xin cho bí tích Thánh Thể biến đổi cuộc đời chúng con thành lời ca tụng không ngừng dâng lên Chúa. Chúng con cầu xin…

Suy niệm

THÁNH TÊ-PHA-NÔ TỬ ĐẠO (Mt 10,17-22)
Lm. Giu-se Đinh Lập Liễm

1 Theo bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giê-su báo trước cho các môn đệ biết: các ông sẽ bị người ta ganh ghét, bách hại. Họ sẽ tố cáo và sẽ nộp các ông cho vua quan. Có khi cả người thân trong gia đình cũng tố cáo giết hại nhau.

Đó là dịp may để các ông làm chứng cho Chúa. Lúc đó, Chúa Thấn Thần sẽ soi sáng cho các ông ăn nói khôn ngoan. Và ai bền đỗ theo Chúa đến cùng thì được cứu rỗi.

Thánh Tê-pha-nô được phúc chết vì Chúa trước hết. Như thế, Chúa muốn cho chúng ta biết: môn đệ phải gặp khó khăn bách hại mới xứng với Thầy, sống chết như Người…

2. Thánh Tê-pha-nô là một trong bảy phó tế trong Giáo hội tiên khởi. Nhiệm vụ của Ngài là quản lý tài sản của Giáo hội và thường đi thăm các tín hữu trong các hang toại đạo. Ngài là người tử đạo đầu tiên của Giáo hội Công giáo. Ngài đã đi theo đúng đường lối hy sinh anh dũng của Chúa Giê-su, và do đó, được hưởng ơn cứu chuộc bằng chính máu đào đổ ra để minh chứng cho tình yêu.

Hôm qua chúng ta mừng kính Sinh nhật của Đấng Cứu Thế sinh ra cho trần gian. Hôm nay chúng ta lại mừng ngày sinh vào Nước Trời của thánh Tê-pha-nô vị tử đạo tiên khởi của Giáo hội đã sống một đời sống đau khổ khải hoàn, nay về trời.

3. Bài Tin Mừng hôm nay ghi lại những lời Đức Giê-su loan báo cho các Tông đồ về những sự bách hại trên đường truyền giáo của các ông.

Câu mở đầu: “Này, Thầy sai anh em đi như chiên đi vào giữa bầy sói…” (Mt 10,16) kết thúc những lời Đức Giê-su huấn thị khi sai các Tông đồ đi thực tập truyền giáo, đồng thời cũng là câu cảnh giác các Tông đồ trước những sự nguy hiểm trên bước đường truyền giáo.

Tuy nhiên, Đức Giê-su cũng yên ủi và khích lệ các ông, vì bị bách hại là số phận thường tình của người môn đệ, vì chỉ có thế, Nước Trời mới đến được trần gian này. Nhưng giữa những cuộc bách hại, người môn đệ có được hai lý do để hãnh diện và an ủi mình:

– Một là mình vì Thầy mà bị bách hại.

– Hai là bách hại lại là dịp để đưa lời chứng hùng hồn của mình ra trước Hội đồng Do thái, vua chúa quan quyền ngoại giáo về Thầy.

4. Cái chết của thánh Tê-pha-nô là mở đầu cho cuộc bách hại trong Giáo hội. Chúng ta gọi những người được chết vì Chúa là các “người tử đạo”.  Hai chữ “Tử đạo” chúng ta quen dùng ngày nay có nguyên ngữ Hy Lạp là Martus nghĩa là làm chứng. Người tử đạo là người làm chứng cho Chúa bằng chính những đau khổ và cái chết của mình. Bởi đó trong đoạn Tin Mừng này, khi báo trước những sự bách hại, Đức Giê-su nói: “Chúng con sẽ bị điệu ra trước mặt vua chúa quan quyền vì Thầy, để làm chứng…”

5. Những cuộc bách hại các Ki-tô hữu chắc chắn sẽ xảy đến, nhưng đó là dịp tốt để họ làm chứng cho Đức Ki-tô trước mặt mọi người. Cái chết làm chứng của thánh Tê-pha-nô và các thánh Tử đạo làm ứng nghiệm những lời Chúa nói. Cuộc bách hại vì danh Chúa Ki-tô có thể xảy ra ngay trong gia đình, giữa những người thân thuộc, là thành viên trong gia đình, có khi tôi phải chịu thiệt thòi, bất công, chỉ vì muốn sống theo thánh ý Chúa. Tôi có dám coi đó là cơ hội tốt để làm chứng cho Chúa không?

6. Trong cuộc Tử đạo của thánh Tê-pha-nô, chúng ta thấy Ngài có một thái độ hết sức đáng khâm phục, đó là biết tha thứ cho kẻ hành hạ mình. Sách Công vụ Tông đồ còn ghi lại: Họ ném đá Tê-pha-nô đang lúc ông cầu nguyện rằng: “Lạy Chúa Giê-su, xin nhận lấy hồn con”. Rồi ông quì xuống kêu lớn tiếng: “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này”. Nói thế rồi, ông an nghỉ (Cv 5,59-60).

Thánh Tê-pha-nô là người chứng thứ nhất tái hiện sự tha thứ mà Chúa Giê-su đã thực hiện trên thánh giá. “Lấy ân báo oán” là phương châm hành động của thánh Tê-pha-nô. Không có cách trả thù nào cao quí hơn bằng yêu thương, tha thứ cho chính kẻ thù. Lấy bạo động để tiêu diệt bạo động, con người chỉ đổ thêm dầu vào ngọn lửa hận thù và kích thích thêm bạo động mà thôi, chỉ có tình thương, chỉ có lòng tha thứ mới có thể tiêu diệt được hận thù. Tê-pha-nô đã làm như Chúa Giê-su đã làm: “Trên Thập giá, Chúa đã tiêu diệt sự hận thù” (Ep 2,16).

7. Truyện: Tình yêu thắng hận thù.

Một binh sĩ người Anh đã viết cho một người mẹ Đức như sau: “Là một quân nhân của một lực lượng được chỉ định tấn công vào một ngôi làng ở Pháp, phận sự trong quân ngũ đã khiến tôi giết chết con bà. Tôi là một tín hữu Ki-tô giáo, và vì lẽ đó, tôi thành khẩn xin bà hãy tha thứ cho tôi. Tôi hy vọng là một ngày kia, khi chiến tranh chấm dứt, tôi có thể đích thân đến gặp bà”.

Mấy tháng sau, khi bà mẹ người lính Đức hay tin con bà tử trận, bà mới nhận được bức thư trên đây, và bà đã trả lời như sau cho người lính Anh:

“Tận thâm tâm, tôi đã tha thứ cho anh, mặc dù anh đã giết chết người con yêu dấu của tôi. Tôi tha thứ cho anh, bởi vì cũng như anh, tôi là một tín hữu Ki-tô. Nếu anh và tôi đều sống sót sau cuộc chiến, tôi hy vọng anh có thể sang Đức để thăm tôi, và mặc dù chỉ trong thời gian ngắn ngủi, anh có thể thế chỗ cho con tôi, đứa con mà anh đã giết chết”.

Điểm đáng chú ý nhất trong hai bức thư trên, là lời tuyên xưng: “Tôi là một tín hữu Ki-tô”, và với niềm tin cả anh lính người Anh và bà mẹ người Đức đã để cho Lời Chúa tách họ ra khỏi vòng luẩn quẩn của bạo lực: “Mắt đền mắt, răng đền răng”, và đưa họ vào con đường yêu thương.
 

Ghi nhận lịch sử – phụng vụ

Lễ kính thánh Stêphanô (tiếng Hi Lạp stephanos=triều thiên) đã được chứng thực là mừng vào ngày 26 tháng 12 bởi sách tử đạo của Nicômêđi (316), sách bài đọc của Giêrusalem (415/417), và sách tử đạo của Syria (411). Đến thế kỷ V, lễ này được truyền sang phương Tây. Tuần bát nhật của lễ đã được mừng từ thế kỷ VIII trong Giáo Hội Rôma, và Giáo Hội này đã đưa câu tưởng nhớ vị thánh tử đạo vào trong lễ qui Rôma: “Xin thương nhận chúng con vào cộng đoàn các thánh tông đồ và tử đạo, thánh Gioan Tẩy Giả, thánh Stêphanô…” Giáo Hội cũng đã dâng kính ngài ngôi thánh đường cổ nhất trên đường Via Latina, vào thời thánh giáo hoàng Lêô Cả. Ở Rôma, có đến ba chục ngôi thánh đường dâng kính vị thánh tử đạo tiên khởi này.

Theo một truyền thống của thế kỷ V, thánh Stêphanô bị ném đá ở ngoài thành Giêrusalem, tại cổng phía bắc thành Đamás. Giám mục Juvénal của Giêrusalem đã cho xây ngay trên nơi thánh Stêphanô tử đạo một vương cung thánh đường, và hài cốt của ngài được đưa về đây vào năm 439. Về sau, hoàng hậu Eudoxie († 460) cho xây dựng lại và mở rộng vương cung thánh đường này để trở thành ngôi đền thờ lớn nhất tại Giêrusalem, với một tu viện lớn rất kiên cố.

Các cuộc khai quật khảo cổ học năm 1882 đã phát hiện những di tích của vương cung thánh đường Byzantin của hoàng hậu Eudoxie, từng bị người Ba Tư phá huỷ năm 614. Tại khu đất này ngày nay là những toà nhà của Trường Kinh Thánh và Khảo Cổ học Pháp.

Thông điệp và tính thời sự  

Ngày lễ kính thánh Stêphanô, chúng ta cầu xin Chúa dạy chúng ta “lòng yêu mến kẻ thù, theo gương thánh Stêphanô, vị tử đạo tiên khởi, là người đã biết cầu xin ơn tha thứ cho chính những kẻ giết mình” (Lời Nguyện đầu lễ).

– Tường thuật cuộc tử đạo của thánh Stêphanô mà chúng ta đọc trong thánh lễ (Cv 6, 8 -7,60) nhấn mạnh sự giống nhau giữa cái chết của Stêphanô người môn đệ với cuộc hi sinh tột đỉnh của người Thầy mình là Đức Giêsu. Là chứng nhân trung thành của Chúa Kitô, ngài không tìm điều gì khác hơn là sống phù hợp với đời sống của Đấng Cứu Thế. Vì thế, lời cầu nguyện của ngài: Lạy Chúa, xin đừng chấp tội họ, làm dội lại âm vang lời cầu xin của Chúa Giê-su: Lạy Cha, xin tha cho họ… Cũng thế, lời cầu nguyện của thánh tử đạo tiên khởi: Lạy Chúa Giêsu, xin đón nhận hồn con, gợi lại lời cầu của Chúa Giêsu: Lạy Cha, con phó thác hồn con trong tay Cha.

Lời Nguyện hiệp lễ làm nổi bật mối tương quan giữa sinh nhật của Chúa Giêsu, Đấng cứu chuộc chúng ta, với ngày lễ kính thánh Stêphanô, người làm cho chúng ta hoan hỉ vui mừng. Qua cái chết của ngài, vị tử đạo tiên khởi bước vào sự sống đời đời, vì cửa trời từng bị đóng chặt kể từ tội của con người đầu tiên là Ađam, nay được mở ra nhờ cuộc giáng sinh của Chúa Giêsu, Ađam mới. Chính thế mà thánh Stêphanô, tràn đầy Thánh Thần, đã tuyên bố trước mặt các địch thủ: Này tôi đang thấy trởi mở ra: Con Người đứng bên phải Thiên Chúa (Bài đọc 1). Khi phó thác thần khí mình cho Chúa, thánh tử đạo tiên khởi Stêphanô bước vào sự sống vĩnh cửu và đón nhận phần thưởng của kẻ chiến thắng (xem Ca Nhập lễ).

Thánh Stêphanô, con người đầy ân sủng và quyền năng Thiên Chúa (Cv 6, 8), và hiến mình phục vụ Hội Thánh Giêrusalem, cũng là người tham gia vào việc loan báo Tin Mừng. Đây chính là điều khích động sự căm thù của đối phương, dẫn đến việc ngài bị bắt và chịu tử hình.

– Trong bài giảng ngày lễ thánh Stêphanô, Đức cha Fulgence de Ruspe ca ngợi đức ái, vì chính đức ái “đã đưa Chúa Kitô xuống trần gian, chính đức ái đã đưa thánh Stêphanô lên trời… Vì tình yêu Thiên Chúa, ngài đã không lùi bước trước sự thù nghịch của người Do Thái; vì tình yêu đồng loại, ngài đã cầu xin cho những kẻ ném đá ngài… Được mạnh mẽ nhờ đức ái, ngài đã chinh phục được Saolô…Vì thế, thưa anh chị em, bởi Đức Kitô đã bắt thang bác ái cho người Kitô hữu chúng ta lên trời, nên anh em hãy can đảm sống trung thành với đức ái tinh tuyền, hãy thực thi đức ái với nhau, và hãy lên trời bằng con đường đức ái” (Kinh Sách).

– Cũng vậy, Thánh thi của Giờ Kinh Sách ca ngợi cùng một nhân đức ấy: “Cao cả thay người thí mạng sống mình, / nhưng người biết tha thứ còn cao cả hơn thế; / tốt lành thay người biết yêu kẻ thù, / nhưng người thí mạng vì kẻ làm hại mình / còn tốt lành hơn thế.” Chính Đức Kitô, là Thầy và Chúa chúng ta, đã nêu gương cho chúng ta.

Enzo Lodi