CAIN VÀ INTERNET

CAIN VÀ INTERNET

Công nghệ cao, giết người cũng cao. Không còn là một vũ khí thô sơ thời Cain và cũng không chỉ một mình Cain giết người. Câu chuyện của Internet hôm nay, đầy những ly kỳ và kinh dị bởi những vụ giết người hàng loạt và những vụ khủng bố khắp nơi. Có một câu hỏi: Tại sao tội ác lại gia tăng nhanh đến như vậy, và đâu là chuẩn mực đạo đức trên Internet?

Tội ác gia tăng

Tội lỗi của Cain khi giết đứa em mình đã được cảnh báo trước khi ra tay: “Tại sao ngươi giận dữ? Tại sao ngươi sa sầm nét mặt? Nếu ngươi hành động tốt, có phải là ngươi sẽ ngẩng mặt lên không?” (St 4,6).

Giận dữ là nguyên nhân gây ra các xung đột. Có nhiều nguyên nhân giận dữ, chiếc bánh chia không đều, bị lấy mất quyền lợi, tranh giành lợi ích… nhưng nguy hiểm nhất, giận dữ bắt nguồn từ tội lỗi. Tội lỗi làm xáo trộn trật tự của tâm hồn, “giận quá mất khôn” đẩy người ta vào chỗ làm càn, hoặc câu kết với nhau để tấn công người khác vì mưu lợi của mình. Trên Internet, chẳng có một biên giới nào mà không thể xâm nhập và tìm hiểu, người ta có thể tìm hiểu cách chế bom, người ta có thể liên kết dạy nhau, lên kế hoạch về tội ác. Cain một mình cô độc không lối thoát cho cơn giận tù túng của mình, ngày nay cơn giận ấy được chia sẻ với người khác và tìm được những giao kết độc hại hơn để thi hành tội ác. “Người ta có thể dùng Internet để phá vỡ sự cô lập của cá nhân và của tập thể, nhưng cũng có thể dùng nó để đào sâu hơn sự cô lập ấy” (Đạo đức trong Internet, số 7).

Chế ngự tội ác

Làm sao kiểm soát blog hoặc những trang cá nhân trên facebook? Đó là những trang mạng xã hội, không cần có biên tập viên, không cần đến nhà xuất bản, không ai kiểm duyệt những tư tưởng xấu trao đổi với nhau. Cha mẹ, phụ huynh, thầy cô và con cái, tất cả đều như nhau trên Internet, bởi vì những thông tin trao đổi qua Nickname, tất cả đều ẩn sau Nickname đó. Trên Internet không có uy quyền của một thầy dạy để uốn nắn người sử dụng. Ai là người chế ngự tội ác trên Internet? Câu trả lời rất rõ ràng như trong Lời của Chúa nói với Cain: “Nếu ngươi hành động không tốt, thì tội lỗi đang nằm phục ở cửa, nó thèm muốn ngươi; nhưng ngươi phải chế ngự nó” (St 4,7). Tự bản thân mỗi người khi sử dụng Internet cần tự chế ngự, nghĩa là huấn luyện nhân cách của mình ở đời thực trước đã. Internet cung cấp cho con người những kinh nghiệm và khả năng để chế ngự. Tự thân mỗi người khi dùng blog, facebook, cần được trưởng thành nhân cách trước khi đem chia sẻ với người khác. Một con người tội lỗi không thể ra khỏi tội của mình nếu chính bản thân cứ muốn ở mãi trong tội. Bời thế, Chúa Giêsu nói: “Cái xấu từ trong con người mà ra chứ không phải từ bên ngoài vào” (Mc 7,15). Internet chỉ là phương tiện, nó cung cấp cho con người những điều cần thiết để hoán cải, chứ không làm thay thế cho chủ nhân sử dụng việc hoán cải.

Sát hại lẫn nhau

Cộng đồng mạng có thể rủ nhau cùng tự tử, có thể dùng để chia sẻ về cách chọn cái chết. Gần đây người ta hay nói đến Game online, một số hậu quả có thể xảy ra: “Sống ảo trên cuộc đời thực”, nhất là những Game thủ trở thành sát thủ. “Cain nói với em là Aben: “Chúng mình ra ngoài đồng đi!” Và khi hai người đang ở ngoài đồng thì Cain xông đến giết Aben, em mình” (St 4,8). Ngoài ra, phương tiện Internet có thể được dùng để lôi kéo dư luận, thoả mãn tính độc ác của con người muốn triệt hạ người khác. Giết chết người khác trên Internet vẫn được sử dụng hiệu quả bằng những hình ảnh, clip, những lời thoá mạ, vu khống, giả mạo, lường gạt... Con người bị giết chết, chết về nhiều mặt từ tâm linh đến thể lý, từ tinh thần đến vật chất. Nguy hại trên Internet khi sử dụng cho mục đích tiêu diệt một con người là không thể kiểm chứng. Giống như xưa kẻ có thể tố cáo đã bị giết, chỉ một mình Cain biết là đã giết em mình giữa đồng vắng.

Trách nhiệm

Một thông tin xấu được đưa lên Internet, dù có muốn thu hồi về ngay cũng rất khó, trước khi người ta rút nó về, nó đã được đưa sang lưu trữ ở nhiều địa chỉ khác. Đúng, chủ nhân phát tán chỉ có thể trả lời: “Con không biết. Con là người giữ em con hay sao?” (St 4,9). Phát tán nhưng lại không nắm giữ được nơi nó đến. Thật nguy hiểm nên cần có trách nhiệm với mình và sống trách nhiệm với người khác.

Trách nhiệm luôn là một chủ đề quan trọng khi sử dụng Internet. Có thể không biết người sử dụng là ai hoặc ai đó chối bỏ trách nhiệm của mình. Song, càng tự do trên Internet lại càng cần có trách nhiệm với bản thân mình và người khác. Trách nhiệm trong môi trường Internet, đòi hỏi một tâm hồn thanh sạch để khỏi đưa lên những điều xấu: “Lòng có đầy miệng mới nói ra” (Mt 12,1). Trong Internet, người ta có thể khẳng định mình nhưng lại không chịu trách nhiệm về hành vi của mình, đó là một nghịch lý trong “cái tôi” biểu lộ. Internet có thể giúp con người hiểu biết hơn nhưng không giúp con người tự chủ hơn, giúp con người tiếp cận với người khác dễ dàng hơn nhưng không giúp con người nhân ái hơn, giúp con người chia sẻ ý kiến của mình nhiều hơn nhưng không giúp con người quảng đại hơn. Có những vấn đề mà mỗi người cần thực hiện lấy như phần đầu của câu chuyện Cain: “Nếu ngươi hành động tốt, có phải là ngươi sẽ ngẩng mặt lên không?” (St 4,6).

Đừng cúi mặt, núp ẩn sau cái nickname, con người tự huấn luyện mình trước khi nhờ đến phương tiện. Internet không là nơi trút hận, báo oán, không là nơi vu khống, tìm cách chế tạo bom. Mỗi người trên Internet cần thức tỉnh trước cảnh báo của Thiên Chúa: “Tại sao ngươi giận dữ? Tại sao ngươi sa sầm nét mặt? Nếu ngươi hành động tốt, có phải là ngươi sẽ ngẩng mặt lên không? Nếu ngươi hành động không tốt, thì tội lỗi đang nằm phục ở cửa, nó thèm muốn ngươi; nhưng ngươi phải chế ngự nó” (St 4,6-7).

Lm. Giuse Hoàng Kim Toan