Chỉ số vượt khó (AQ)

Nhà tâm lý học Paul G. Stoltz (Mỹ), tác giả của AQ, đã cho phát hành tác phẩm Adversity Quotient trên mạng Amazon.com vào tháng 5-1999. Tác phẩm đó ngay lập tức làm nức lòng giới tâm lý học và cả những nhà doanh nghiệp tầm cỡ

Báo Washington Post bình luận: “Rất nhiều nhân viên đang ngóng chờ chỉ số AQ mới được hình thành để kỳ vọng những kết quả như họ mong muốn”. Tờ Seattle Post-Intelligencer cũng viết: Báo The Straits Times (Singapore) sau khi phân tích thái độ vượt khó để đạt tới những mục đích cao đẹp, khẳng định: “Chỉ số AQ vừa đo sự nỗ lực quyết tâm, vừa đo trí thông minh sáng tạo của ai đó nằm ở mức nào. Nó cũng là một chỉ báo về bốn mức độ cao thấp của bản lĩnh sống:  1. xoay chuyển cục diện, 2. đảo ngược tình thế, 3. vượt lên nghịch cảnh, 4. tìm được lối ra”.

Thực ra con đường giáo dục dân Thiên Chúa trong thời Cựu Ước Chúa Thánh Thần đã đi theo phương hướng này và còn nhiều phương hướng khác chưa tìm thấy. Lịch sử của Israel trong thời Cựu Ước là lịch sử của một dân đi từ bóng tối ra ánh sáng, luôn có những trở ngại từ nhiều phía nội tâm cũng như con đường hành động. Một dân đi từ kinh nghiệm giải thoát đi đến việc nhận ra Thiên Chúa giải thoát cũng là Thiện Chúa đã tạo dựng nên con người.

Kinh nghiệm vượt qua đau thương cho chúng ta thấy lối đường của Thiên Chúa: “Mây lang thang, xoay đủ mọi chiều, theo đúng chương trình Người hoạch định, để trên toàn cõi đất chúng thực thi mọi lệnh Người truyền” (Gióp 32, 12).

Thiên Chúa xoay đổi cục diện khi dùng Giuse trở thành người cứu đói cho anh em mình khi bị anh em vì ghen tức mà bán đi. Xoay chuyển cục diện của Giuđa: “Phần ngươi, hỡi Bê-lem Ép-ra-tha, ngươi nhỏ bé nhất trong các thị tộc Giu-đa, từ nơi ngươi, Ta sẽ cho xuất hiện một vị có sứ mạng thống lãnh Ít-ra-en. Nguồn gốc của Người có từ thời trước, từ thuở xa xưa”. (Mk 5, 1).  Tin tưởng và đón nhận Thiên Chúa là cách thức để cho Thiên Chúa thay đổi cục diện đời của mình. Từ đời thường của những con người tầm thường Thiên Chúa thay đổi để trở thành những con người sáng giá trong đời thường như Đức Maria, thánh Giuse và các thánh.

Chỉ số AQ là bản nhạc hùng ca được ghi nhiều ở trong các văn bản anh hùng ca, chúng ta có thể thấy bản anh hùng ca của người Do Thái sau khi vượt biển đó: “Vang lên muôn lời ca”, trong bản hùng ca sau chiến thắng chính mình của Thánh Phaolô: “Tôi đang cố gắng chạy tới, mong chiếm đoạt, bởi lẽ chính tôi đã được Đức Ki-tô Giê-su chiếm đoạt. Thưa anh em, tôi không nghĩ mình đã chiếm được rồi. Tôi chỉ chú ý đến một điều, là quên đi chặng đường đã qua, để lao mình về phía trước. Tôi chạy thẳng tới đích, để chiếm được phần thưởng từ trời cao Thiên Chúa dành cho kẻ được Người kêu gọi trong Đức Ki-tô Giê-su” (Pl 3, 12 – 14). Chúng ta không thể nêu nhiều những tên tuổi của những người luôn nỗ lực vượt qua chính mình nhưng phải nhận ra rằng chính những con người này đang âm thầm làm cho thế giới được thay đổi, tiến bộ.

Thiếu chỉ số AQ con người sẽ rơi vào những căn bệnh hoang tưởng, trầm cảm hay yếm thế. Dấu chỉ hoạt động rõ nét mà Chúa Thánh Thần đang huấn luyện cộng đồng nhân loại qua chỉ số AQ, nơi môi trường giáo dục nhận ra:

Cách đây không lâu, trước sự báo động về chủ nghĩa thực dụng và chủ nghĩa tiêu dùng đang xâm chiếm tâm hồn nhiều bạn trẻ, nền giáo dục và giới truyền thông Singapore đã đưa ra những thông điệp như sau:

1. Những ai không muốn làm nô lệ cho kẻ khác nhưng lại sẵn sàng làm nô lệ cho đồng tiền, người đó vẫn có chỉ số AQ rất thấp.

2. Trước áp lực của đồng tiền, người nào có gan không làm nô lệ cho đồng tiền và vật chất, người đó có chỉ số AQ cao.

3. Chủ nghĩa thực dụng lấy đồng tiền làm thước đo giá trị bản thân, kể cả khi đồng tiền đó bị dây bẩn, thậm chí vấy máu.

4. Kẻ học làm sang (nhưng không biết làm người) luôn lấy áo quần, tư trang, xe cộ... làm vật trang sức cho giá trị bản thân.

5. Kẻ làm người nhưng không biết giá trị chân chính luôn lấy tiện nghi vật chất để thẩm định giá trị bản thân và giá trị của người khác.

Thông điệp của nhà giáo dục đưa ra là đã thấy trước những hiểm nguy của nền văn minh tiêu thụ, nhưng có một điều hệ trọng khi Đức Giáo Hoàng Benedicto XVI nói với giới trẻ tại WYD 08: “Khi Thiên Chúa bị che phủ, chúng ta bị suy yếu khả năng nhận biết các trật tự tự nhiên, thánh ý Thiên Chúa và những điều tốt đẹp. Những gì ra vẻ được đề cao như là sự khôn ngoan của loài người sớm muộn gì cũng sẽ lộ nguyên hình là những điều dại dột, tham lam và sự lợi dụng ích kỷ. Và vì thế chúng ta đã càng ngày càng ý thức được rằng chúng ta cần phải có lòng khiêm nhường trước thế giới tinh vi phức tạp của Thiên Chúa”.

Khiêm nhường đọc các dấu chỉ của Thiên Chúa trong thời đại của chúng ta là để khám phá và áp dụng trong cuộc đời con đường của Thiên Chúa nơi chính chúng ta. Hoàn thành cuộc đời và tiến tới trong sự nghiệp, theo ý muốn yêu thương của Thiên Chúa là hạnh phúc.

L.m Giuse Hoàng Kim Toan