Gx Thổ Hoàng- Kỷ niệm 350 năm đón nhận Tin Mừng
- Thứ năm - 09/07/2026 21:09
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, cộng đoàn Giáo xứ Thổ Hoàng, Giáo phận Hà Tĩnh hân hoan cử hành hai dấu mốc đặc biệt trong lịch sử đức tin của mình: kỷ niệm 350 năm đón nhận Tin Mừng (1676–2026) và 161 năm thành lập giáo xứ (1865–2026).
GIÁO XỨ THỔ HOÀNG: KỶ NIỆM 350 NĂM ĐÓN NHẬN TIN MỪNG (1676–2026) VÀ 161 NĂM THÀNH LẬP GIÁO XỨ (1865–2026)
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, cộng đoàn Giáo xứ Thổ Hoàng, Giáo phận Hà Tĩnh hân hoan cử hành hai dấu mốc đặc biệt trong lịch sử đức tin của mình: kỷ niệm 350 năm đón nhận Tin Mừng (1676–2026) và 161 năm thành lập giáo xứ (1865–2026). Đây là dịp để tri ân Thiên Chúa vì hồng ân đức tin được trao ban cho chúng ta qua nhiều thế hệ, mà còn là cơ hội nhìn lại hành trình hình thành và phát triển của cộng đoàn tín hữu trên quê hương Thổ Hoàng, đồng thời hướng đến tương lai với niềm hy vọng và sứ mạng loan báo Tin Mừng.
Điểm tựa lịch sử quan trọng để xác định niên đại đón nhận Tin Mừng của Thổ Hoàng qua Bản Phúc trình ngày 03 tháng 10 năm 1676 của linh mục Emmanuel Ferryra, trong đó trình bày tình hình truyền giáo tại Giáo phận Nam Đàng Ngoài. Đây là tài liệu được lưu trữ tại văn khố Roma, bản gốc bằng tiếng La-tinh/Bồ Đào Nha. Vào năm 1959, Linh mục Đỗ Quang Chính (dòng Tên) trong thời gian du học tại Roma đã phát hiện, thu thập và chụp lại nguyên bản phúc trình này. Sau đó, nhà sử học – Linh mục Cao Vĩnh Phan đã đem tài liệu này đối chiếu với thực địa tại các giáo xứ để hoàn thiện công trình nghiên cứu của mình, liên quan tới Lịch sử Giáo phận Vinh.
Trong bản phúc trình năm 1676, Linh mục Emmanuel Ferreyra đã liệt kê danh sách các giáo điểm truyền giáo thuộc xứ Đàng Ngoài, trong đó tại địa bàn Phủ Đức Quang (vùng đất thuộc Nghệ An xưa) có Đề cập tới danh xưng Thổ Hoàng. Bản phúc trình ghi nhận nơi đây đã có sẵn nhà thờ và một cộng đoàn tín hữu sinh sống ổn định. Điều này giúp cho chúng ta hiểu rằng hạt giống Tin Mừng đã được gieo tại Thổ Hoàng từ nhiều thập kỷ trước đó (khoảng giai đoạn 1627–1640 khi cha Đắc Lộ và các thừa sai dòng Tên đầu tiên đến giảng đạo tại Nghệ-Tĩnh). Đây là chứng tích lịch sử quý giá, khẳng định Thổ Hoàng thuộc số những cộng đoàn Công giáo hình thành khá sớm trên miền Bắc Việt Nam.
Bằng chứng lịch sử đắt giá: Bản phúc trình 1676 của Linh mục Emmanuel Ferreyra cùng với các khảo cứu của cha Cao Vĩnh Phan được ví như "tấm bia lịch sử đầu tiên" chứng minh một cách khoa học về niên đại và sự phát triển vững chắc của các xứ đạo đời đầu tại Giáo phận Vinh – Hà Tĩnh.
Năm 1676, đất nước đang ở trong giai đoạn lịch sử đặc biệt. Triều đình nhà Lê dưới thời vua Lê Hy Tông nắm giữ chính thống, trong khi quyền hành thực tế ở Đàng Ngoài thuộc về các chúa Trịnh. Vào thời điểm này, chúa Trịnh Tạc đang cầm quyền (1657–1682). Dù bối cảnh chính trị còn nhiều biến động và việc truyền giáo gặp không ít khó khăn, các nhà truyền giáo vẫn kiên trì gieo hạt giống Tin Mừng trên nhiều vùng quê của xứ Nghệ. Theo nội dung của bản tường trình, vào thời điểm năm 1676 tại Nghệ An và Hà Tĩnh có ít nhất 195 giáo điểm. Cho tới nay trong danh sách đó, một số không còn thấy tên, một số khác đổi tên, số khác nhỏ nhập vào số lớn hơn và dần dần phát triển thành những giáo xứ có tên tuổi, có tiếng tăm đã và đang làm nòng cốt cho cơ cấu hữu hình của Giáo hội Chúa tại vùng đất này.
Theo địa giới hành chính đương thời, Thổ Hoàng là một giáo điểm thuộc tổng Thổ Hoàng, huyện Hương Sơn. Từ một cộng đoàn nhỏ bé được hình thành nhờ công lao của các nhà truyền giáo và các tín hữu tiên khởi, hạt giống đức tin đã bén rễ, lớn lên và được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những năm tháng bách hại, chiến tranh, thiên tai và biết bao thử thách của lịch sử không thể làm phai nhạt lòng trung thành của các tín hữu nơi đây đối với Tin Mừng của Đức Kitô.
Đến năm 1865, Giáo phận Vinh chính thức thiết lập Giáo xứ Thổ Hoàng, đánh dấu bước phát triển mới trong đời sống đức tin của cộng đoàn. Từ đây, giáo xứ trở thành trung tâm quy tụ đời sống phụng vụ, mục vụ và truyền giáo của các tín hữu trong vùng. Trải qua 161 năm hình thành và phát triển, dưới sự hướng dẫn của các vị chủ chăn và nhờ sự cộng tác quảng đại của các thế hệ giáo dân, Giáo xứ Thổ Hoàng đã không ngừng lớn mạnh, trở thành một cộng đoàn sống động trong lòng Giáo phận Vinh. Giáo xứ Thổ Hoàng hiện nay nằm trên địa bàn xã Hà Linh, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh (trước đây thuộc Giáo phận Vinh, nay thuộc Giáo hạt Hương Phố, Giáo phận Hà Tĩnh mới tách). Đây được coi là giáo xứ có bề dày lịch sử lâu đời bậc nhất vùng Ngàn Sâu.
Ba trăm năm mươi năm là một chặng đường dài của ân sủng. Biết bao thế hệ linh mục, tu sĩ và giáo dân đã quảng đại dâng hiến cuộc đời mình để gìn giữ, truyền lại và làm phong phú gia sản đức tin. Những ngôi thánh đường được xây dựng, những gia đình Kitô giáo được vun đắp, những ơn gọi linh mục và tu sĩ được nảy sinh, cùng những đóng góp tích cực cho đời sống Giáo hội và xã hội là minh chứng sống động cho sức sống của Tin Mừng trên mảnh đất Thổ Hoàng.
Lễ kỷ niệm ngày 30 tháng 7 năm 2026 không chỉ là dịp ôn lại quá khứ với niềm tự hào chính đáng, mà còn là lời mời gọi toàn thể cộng đoàn tiếp tục viết tiếp trang sử đức tin của quê hương. Noi gương các bậc tiền nhân đã can đảm đón nhận và gìn giữ Tin Mừng giữa bao thử thách, mỗi người tín hữu hôm nay được mời gọi sống hiệp nhất, yêu thương, nhiệt thành loan báo Tin Mừng và trở nên chứng nhân của Đức Kitô trong gia đình, giáo xứ và xã hội.
Nhìn lại chặng đường 350 năm đón nhận Tin Mừng và 161 năm thành lập giáo xứ, cộng đoàn Thổ Hoàng dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì muôn vàn hồng ân đã lãnh nhận. Đồng thời, giáo xứ cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với các nhà truyền giáo, các vị mục tử, các bậc tiền nhân và biết bao thế hệ tín hữu đã hy sinh để xây dựng cộng đoàn đức tin hôm nay.
Nguyện xin Thiên Chúa, qua lời chuyển cầu của Đức Maria và các Thánh Tử đạo Việt Nam, tiếp tục tuôn đổ muôn ơn lành trên Giáo xứ Thổ Hoàng, để cộng đoàn luôn trung thành với gia sản đức tin, hiệp nhất trong đức ái và hăng say thực thi sứ mạng loan báo Tin Mừng cho các thế hệ mai sau.
Hoàng Công Nga
Tài liệu tham khảo:
- Lịch sử Giáo phận Vinh - Cao Vĩnh Phan. Bản phúc trình của Giáo sĩ Emanuel Ferreyra ngày 03/10/1676.