Kính mến Chúa trên hết mọi sự không chỉ là một giới răn đứng đầu trong số các giới răn, nhưng còn là điều tiên quyết, định hướng và trao ban ý nghĩa cho mọi lời nói, việc làm và chọn lựa của người Kitô hữu. Khi Thiên Chúa không còn là trung tâm, con người rất dễ lấy chính mình làm thước đo, lấy lợi ích cá nhân làm mục đích và lấy thành công bên ngoài làm tiêu chuẩn đánh giá cuộc đời.
Ngay cả những việc tốt đẹp như phục vụ gia đình, dấn thân cho xã hội, làm công tác thiện nguyện hay hy sinh vì cộng đồng cũng có thể trở thành gánh nặng nếu thiếu một tình yêu đủ sâu xa để nâng đỡ. Người ta vẫn làm việc, vẫn chu toàn bổn phận, vẫn hy sinh cho người khác, nhưng dần dần cảm thấy mệt mỏi, bất mãn và trống rỗng. Khi ấy, việc phục vụ không còn là một chọn lựa phát xuất từ tình yêu, mà trở thành món nợ phải trả, một trách nhiệm phải gánh, thậm chí là phương tiện để tìm kiếm sự công nhận, lòng biết ơn hoặc vị thế của mình.
Điều đáng suy nghĩ là ngay cả việc thiện cũng có thể trở thành nơi con người tìm kiếm chính mình thay vì tìm kiếm Thiên Chúa. Ta giúp người khác nhưng mong họ nhớ ơn; ta hy sinh nhưng muốn được ghi nhận; ta đảm nhận công việc chung nhưng khó chịu khi không được tôn trọng. Bề ngoài, tất cả đều mang dáng vẻ quảng đại, nhưng bên trong, cái tôi vẫn âm thầm đòi được đền đáp.
Kính mến Chúa trên hết mọi sự chính là để Thiên Chúa thanh luyện những động lực sâu kín ấy. Không phải để chúng ta bỏ bê gia đình, trốn tránh trách nhiệm xã hội hay khước từ những công việc bác ái, nhưng để mọi việc được thực hiện trong một tình yêu tự do hơn, trong sáng hơn. Khi yêu mến Chúa, ta phục vụ gia đình không chỉ vì nghĩa vụ, nhưng vì nhận ra nơi những người thân yêu một hồng ân cần được chăm sóc. Ta dấn thân cho xã hội không chỉ vì áp lực hay danh tiếng, nhưng vì xác tín rằng phẩm giá con người đáng được tôn trọng. Ta làm việc thiện không phải để khẳng định bản thân, nhưng để điều thiện được thực hiện và người đau khổ được nâng đỡ.
Thánh Augustinô từng diễn tả chiều sâu ấy bằng lời mời gọi: “Hãy yêu đi, rồi làm điều bạn muốn.” Tình yêu đích thực không phải là giấy phép để hành động tùy tiện, nhưng là tình yêu đã được thanh luyện, để ý muốn và hành động của con người ngày càng phù hợp với điều thiện.
Vì thế, kính mến Chúa trên hết mọi sự không làm cho cuộc đời mất đi những công việc thường ngày; trái lại, điều ấy giúp ta tìm thấy ý nghĩa ngay trong những việc nhỏ bé nhất. Một bữa cơm gia đình, một lần chăm sóc người bệnh, một công việc âm thầm không ai biết đến, một sự hy sinh không được đáp đền — tất cả đều có thể trở thành nơi biểu lộ tình yêu.
Nếu không có một tình yêu làm nền tảng, con người có thể làm rất nhiều mà cuối cùng chỉ gặt hái hư vô: công việc hoàn thành nhưng tâm hồn kiệt quệ, trách nhiệm chu toàn nhưng tình thân rạn nứt, hy sinh nhiều nhưng lòng ngày càng cay đắng. Trái lại, khi Thiên Chúa là khởi điểm và cùng đích, ngay cả những việc không mang lại thành công trước mắt vẫn có thể mang giá trị vĩnh cửu.
Kính mến Chúa trên hết mọi sự không phải là yêu Chúa thay cho con người, nhưng là yêu con người trong tình yêu của Chúa. Đó là sự khác biệt giữa làm việc vì bị buộc phải làm và phục vụ vì tự do yêu thương; giữa hy sinh để được nhìn nhận và trao ban vì điều thiện; giữa một cuộc đời bận rộn với những bổn phận và một cuộc đời tìm thấy ý nghĩa trong từng bổn phận.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan