“Khi ấy, ông Gio-an thấy Đức Giê-su tiến về phía mình, liền nói: Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xoá bỏ tội trần gian.” (Ga 1,29)
Lời giới thiệu của Gioan Tẩy Giả không chỉ là một lời nhận diện, nhưng là một tuyên xưng mang chiều sâu biểu tượng, chúc phúc và cứu độ, quy tụ toàn bộ truyền thống hiến tế của Cựu Ước và mở ra ý nghĩa viên mãn nơi Đức Giêsu Kitô.
Chiên con đầu lòng – dấu chỉ mùa Xuân mới
Trong truyền thống du mục, chiên con đầu lòng mang ý nghĩa đặc biệt: đó là dấu hiệu của sự sinh sôi, của một chu kỳ sống mới được khai mở sau những tháng ngày khắc nghiệt. Chiên con đầu lòng báo hiệu mùa Xuân, mùa của hy vọng, của sức sống vươn lên sau mùa Đông tàn úa.
Hình ảnh ấy gợi lên nơi Đức Giêsu một khởi đầu hoàn toàn mới cho nhân loại. Người là Chiên Con mở ra một thế hệ được tái sinh, không theo huyết nhục, nhưng theo ân sủng. Một mùa Xuân cứu độ bắt đầu, nơi đó sự sống mạnh hơn sự chết, ánh sáng thắng vượt bóng tối.
Chiên con trắng tinh, chưa vướng bụi trần, gợi lên sự tinh tuyền của một ngày mới. Màu trắng ấy là màu của ánh sáng, của vinh quang, của sự sống đến từ Thiên Chúa. Tin Mừng Gioan trình bày Đức Giêsu là Ánh Sáng thật chiếu soi trần gian, và nơi Người, hình ảnh Chiên Con đạt đến ý nghĩa trọn vẹn trong chiều sâu văn hóa, tôn giáo và mạc khải.
Chiên sát tế – Chiên vượt qua
Thư Do Thái nhắc lại nghi thức Giao Ước xưa: ông Môsê lấy máu bê và dê sát tế, hòa với nước, rảy trên dân để xác nhận giao ước Thiên Chúa đã ký kết (x. Dt 9,20–21). Tuy nhiên, những hy lễ ấy chỉ mang tính biểu trưng và tạm thời.
Theo chú giải của cha Nguyễn Thế Thuấn, Chiên Thiên Chúa mà Gioan Tẩy Giả giới thiệu chính là Chiên Vượt Qua, ám chỉ một cuộc Xuất Hành mới. Không còn là cuộc vượt qua Biển Đỏ, nhưng là cuộc vượt qua sự chết để đi vào sự sống. Đức Giêsu là Chiên đích thực, hiến dâng chính mình để nhân loại được giải phóng khỏi ách tội lỗi và sự dữ.
Trong sa mạc, dân được nuôi bằng manna để có sức đi đường. Ngày nay, trên hành trình đức tin giữa bao cám dỗ và hiểm nguy, Chúa Giêsu – Chiên Vượt Qua – trở nên lương thực đi đường cho chúng ta. Người trao ban chính Mình và Máu Người trong Bí tích Thánh Thể.
Vì thế, mỗi khi linh mục nâng Mình Thánh và tuyên xưng:
“Đây Chiên Thiên Chúa, Đấng xoá tội trần gian. Phúc cho ai được mời đến dự tiệc Chiên Thiên Chúa”,
toàn bộ mầu nhiệm cứu độ lại được hiện tại hóa giữa cộng đoàn tín hữu.
Chiên hiền lành chịu sát tế và khải hoàn
Hình ảnh Chiên chịu sát tế đạt đến cao điểm nơi lời tiên báo của ngôn sứ Isaia về Người Tôi Trung đau khổ:
“Bị tra tấn, Người đã chịu đựng và không mở miệng, như chiên bị dẫn đến lò sát sinh.” (Is 53,7)
Tuy nhiên, tâm điểm của mạc khải không dừng lại ở khổ nạn, nhưng mở ra nơi Phục Sinh. Chiên bị sát tế nay là Chiên khải hoàn, Đấng đã chiến thắng sự dữ cuối cùng là sự chết, và mở đường cho nhân loại bước vào sự sống vĩnh cửu.
Đức Giêsu vừa là Chiên lễ, vừa là chủ tế, vừa là bàn thờ. Khi tham dự Bí tích Thánh Thể, chúng ta được mời gọi bước vào chính hy lễ của Người:
được xót thương và tha thứ,
được nuôi dưỡng trên hành trình trần thế,
và được thông phần vào vinh quang phục sinh của Người.
Lạy Chúa, Chiên Thiên Chúa,
chúng con thờ lạy và tôn vinh Chúa.
Xin cho chúng con biết nhận ra Chúa
trong hy lễ tình yêu
và trung thành bước theo Chúa
trên con đường vượt qua sự chết
để đi vào sự sống muôn đời. Amen.
Lm. Giuse Hoàng Kim Toan