Trong suy tư thần học của Bruno Forte, mầu nhiệm Kitô giáo không phải trước hết là một hệ thống ý niệm, nhưng là một biến cố gặp gỡ, nơi con người được tham dự vào chính sự sống của Thiên Chúa.
Đọc lại Tin Mừng Gioan trong ánh sáng ấy, “tương quan sự sống” không còn là một khái niệm trừu tượng, mà trở thành kinh nghiệm hiện sinh về việc được sống từ một Đấng Khác.
Sự sống: một hồng ân được trao ban. Có một ảo tưởng rất sai nơi con người: ta nghĩ mình sống bằng chính mình, sự sống ấy do cha mẹ mà ta có, chẳng tương quan đến ai, như nhiều người vẫn tự nhủ, “tôi sống chẳng liên quan gì đến ai”.
Ta tổ chức, kiểm soát, định nghĩa đời mình như thể sự sống là một thứ tài sản nội tại, chẳng phải nhận từ ai ngoài cha mẹ, đôi khi cũng chẳng cần có người cha. Nhưng Chúa Giê-su Ki-tô nói một điều làm đảo lộn tất cả:
“Như Chúa Cha có sự sống nơi chính mình, Người cũng ban cho Chúa Con có sự sống nơi mình.”
Theo Đức Hồng y Bruno Forte, câu này mở ra một chân trời: Mọi sự sống đều là ân ban và tương quan. Sự sống đích thực luôn có tính “được nhận”. Ta được nhận sự sống chứ không do tự nơi mình tự nhiên mà có, không ai là nguồn của chính mình. Không ai tự ban sự sống cho mình. Sự sống, ta được đón nhận là được sinh ra từ một tình yêu đi trước ta.
Đức Kitô: nơi sự sống trở thành gặp gỡ. Nếu sự sống là tương quan, thì tương quan ấy có một khuôn mặt cụ thể: Chúa Giê-su Ki-tô. Ngài không chỉ nói về sự sống, Ngài là nơi sự sống được thông ban, sự sống được nhận từ Chúa Cha.
“Ai nghe lời Ta và tin… thì từ cõi chết mà qua cõi sống.” Tín vào Chúa Giêsu là đặt sự sống của ta ở đời này là một sự sống viên mãn. Không chỉ là sự sống tạm ở đời này mà còn được thông ban sự sống đời sau. Chúa nói với chị Matta, dù em chị đã chết: “Ta là sự sống, ai tin vào Ta thì được sống đời đời” (Ga 11, 25)
Bi kịch của con người: sống mà không ở trong sự sống. Có một nghịch lý, con người có thể vẫn hoạt động, vẫn làm việc, vẫn sống thoải mái, sáng làm chiều tối bia rượu, lạc thú… Họ vẫn suy nghĩ, lo liệu về tương lai, vẫn ung dung mơ mộng làm giàu, vẫn cố gắng để thành công mặt này mặt khác, nhưng vẫn ở trong cái chết, vì không tin vào cội nguồn sự sống. Không cần quan tâm với câu hỏi thẳm sâu tâm hồn: “sống ở đời này làm gì?”. Họ sống không cần sự hiện diện của Thiên Chúa.
Theo Đức Hồng y Bruno Forte, đây là căn bệnh của thời đại, con người tự khép kín trong chính mình và đánh mất chiều kích siêu việt. Con người sống với sự sống bị thu hẹp thành sinh học, ăn ngủ nghỉ, chơi, du lịch, làm việc, hưởng lạc. Sống như là tiêu pha đi một ngày, nhiều khi chán nản, nặng nề với cuộc đời như món nợ không vay phải trả. Hiện hữu trở nên nặng nề, trống rỗng.
Đức tin là lời mời gọi bước qua từ chết đến sống. Tin Mừng không mời gọi một cải thiện đạo đức đơn thuần, mà là một cuộc vượt qua. Vượt qua cái chết của cái tôi ích kỷ để sống tương quan với Chúa, với anh chị em, với người khác. Mỗi ngày nhận ra một ngày mới là một hồng ân Thiên Chúa tặng ban, đó là món quà đặc biệt để trân trọng, sống có ý nghĩa.
Theo Đức Hồng y Bruno Forte, Cuộc sống luôn mang cấu trúc “vượt qua”. Đó là một hành trình từ bỏ liên lỉ khỏi cái chiếm hữu, hưởng thụ, để sống như một thông truyền sự sống cho người khác. “Chính lúc quên mình là lúc gặp lại bản thân”. Sự sống không thuộc về mình mà còn thuộc về Đấng đã yêu thương ta và ban sự sống cho ta.
“Tương quan sự sống” không phải là một ý niệm để hiểu, mà là một lời mời để sống.
Sống là: Ta không còn tự mình là trung tâm, nhưng để cho Chúa Giê-su Ki-tô trở thành nguồn sự sống. Và khi đó, ta khám phá ra một điều tưởng chừng nghịch lý:
Ta chỉ thực sự sống, khi ta không còn sống cho chính mình nữa.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan