Của cải giúp gì cho ta?

Của cải giúp gì cho ta?

 

Của cải giúp con người sống, nhưng không thể thay con người sống. Tiền bạc có thể giúp ta mua một bữa ăn, nhưng không thể ăn thay ta; mua một chiếc giường, nhưng không bảo đảm cho ta giấc ngủ bình an; mua thuốc men, nhưng không thể bảo đảm ta khỏi bệnh; xây một ngôi nhà, nhưng không tự nó tạo nên mái ấm. Của cải có thể làm cho cuộc sống dễ dàng hơn, nhưng không đương nhiên làm cho cuộc đời có ý nghĩa hơn.
Vậy của cải thực sự giúp gì cho ta?
Trước hết, của cải giúp ta đáp ứng những nhu cầu chính đáng của cuộc sống.
Con người cần cơm ăn, áo mặc, nhà ở, phương tiện đi lại, điều kiện học tập và chăm sóc sức khỏe. Tiền bạc giúp ta đáp ứng những nhu cầu ấy, bảo vệ phẩm giá và giảm bớt những bất an trong cuộc sống. Người nghèo không nên bị buộc phải xem sự thiếu thốn như một nhân đức, bởi nghèo đói có thể làm tổn thương phẩm giá con người và hạn chế những cơ hội phát triển.
Vì thế, kiếm tiền bằng lao động chân chính, dành dụm cho tương lai và chăm lo cho gia đình là những điều chính đáng. Tin Mừng không phủ nhận giá trị của lao động hay nhu cầu vật chất. Điều Đức Giêsu cảnh báo là đừng để của cải chiếm lấy vị trí vốn thuộc về Thiên Chúa trong tâm hồn.
Thứ đến, của cải giúp ta thực hiện những trách nhiệm đối với người khác.
Tiền bạc không chỉ để tiêu dùng hay tích trữ, mà còn có thể trở thành phương tiện yêu thương. Nhờ của cải, cha mẹ nuôi dưỡng con cái, con cái chăm sóc cha mẹ, người có khả năng nâng đỡ người túng thiếu, người có điều kiện góp phần xây dựng cộng đồng.
Một đồng tiền được sử dụng để cứu giúp người đau yếu có thể mang ý nghĩa lớn hơn một khoản tiền nằm im trong kho lẫm. Một tài sản được dùng để tạo công ăn việc làm có thể đem lại sự sống cho nhiều gia đình. Của cải, khi được đặt trong tình yêu và trách nhiệm, vượt khỏi giá trị vật chất để trở thành phương tiện phục vụ con người.
Người phú hộ trong Tin Mừng đã có một mùa màng bội thu, nhưng câu chuyện của ông chỉ xoay quanh việc chứa đựng hoa lợi cho riêng mình. Ông không tự hỏi mình có thể làm gì cho những người đang thiếu thốn. Ông có nhiều của cải, nhưng không nhìn thấy những con người ở ngoài thế giới của mình.
Của cải có thể làm đầy kho lẫm, nhưng chỉ tình yêu mới làm cho cuộc đời sinh hoa trái.
Của cải cũng giúp ta có thêm tự do, nhưng không bảo đảm ta thực sự tự do.
Có tiền, ta có thể chủ động hơn trước những biến cố, có điều kiện lựa chọn công việc, chăm sóc sức khỏe và dành thời gian cho những điều quan trọng. Nhưng nếu càng có nhiều lại càng sợ mất, càng tích lũy lại càng bất an, càng sở hữu lại càng muốn chiếm hữu thêm, thì của cải không còn phục vụ tự do mà đã trở thành xiềng xích.
Có người ít tiền nhưng lòng thanh thản. Có người nhiều tiền mà đêm đêm vẫn lo lắng. Có người sở hữu rất nhiều nhưng không dám hưởng dùng, không dám sẻ chia, không dám dừng lại vì sợ mình sẽ thua kém người khác.
Như thế, điều quyết định không chỉ là ta có bao nhiêu, mà còn là của cải đang ở vị trí nào trong đời ta. Ta làm chủ của cải hay đang để của cải làm chủ mình?
Của cải không thể bảo đảm điều gì?
Của cải không thể bảo đảm rằng ta sẽ không đau khổ, không mất mát, không già đi hay không phải chết. Nó cũng không thể mua lại tuổi trẻ đã qua, phục hồi một mối tương quan đã đổ vỡ, hay thay thế những người thân yêu đã rời xa.
Đó là giới hạn mà người phú hộ không nhận ra. Ông nghĩ mình đã tích trữ đủ cho nhiều năm, nhưng Thiên Chúa nhắc ông về điều ông không thể tự quyết định: “Đêm nay người ta sẽ đòi linh hồn ngươi.”
Lời ấy không nhằm phủ nhận giá trị của việc chuẩn bị cho tương lai. Nó nhắc ta rằng tương lai không hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của mình. Ta có thể lên kế hoạch cho ngày mai, nhưng không thể biến ngày mai thành một món tài sản chắc chắn nằm trong tay.
Vì vậy, khôn ngoan không phải là ngừng tích lũy, mà là biết tích lũy điều gì và tích lũy để làm gì. Bên cạnh tiền bạc, ta còn cần tích lũy lòng nhân hậu, sự khôn ngoan, những tương quan chân thành, đời sống cầu nguyện và những việc lành.
Đức Giêsu gọi người phú hộ là “kẻ ngu dại” không phải vì ông có tài sản, nhưng vì ông chỉ biết làm giàu cho mình mà không biết làm giàu trước mặt Thiên Chúa.
Làm giàu trước mặt Thiên Chúa là khi những gì ta sở hữu giúp ta trở nên quảng đại hơn, chứ không ích kỷ hơn; có trách nhiệm hơn, chứ không tự mãn hơn; biết ơn hơn, chứ không kiêu căng hơn. Đó là khi của cải không khép lòng ta lại trong thế giới riêng, nhưng mở lòng ta ra với Thiên Chúa và tha nhân.
Suy cho cùng, của cải có thể giúp ta sống tốt hơn, nhưng không thể sống thay ta; có thể phục vụ tình yêu, nhưng không thể thay thế tình yêu; có thể giúp ta chuẩn bị cho tương lai, nhưng không thể bảo đảm sự sống đời đời.
Của cải là phương tiện quý giá khi được sử dụng đúng chỗ. Nhưng khi ta biến phương tiện thành mục đích, ta có nguy cơ đánh mất chính điều mà mình tưởng rằng đang cố gắng bảo vệ.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan