Cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại Nhật Bản

CÁC SINH HOẠT CỦA CỘNG ĐOÀN CÔNG GIÁO VIỆT NAM
TẠI NHẬT BẢN

Cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại Nhật Bản đã bắt đầu hình thành từ những năm 1980, dưới sự dẫn dắt của các cha tuyên úy phục vụ người tị nạn lúc bấy giờ. Những thuyền nhân Việt Nam, sống rải rác khắp nước Nhật, được các cha quy tụ thành từng cộng đoàn nhỏ. Mỗi tháng hoặc vài tháng một lần, các cha đến cử hành Thánh lễ cho họ. Tuy nhiên, số lượng người Công giáo Việt Nam lúc ấy cũng không nhiều, và phần đông sau đó đã định cư tại Hoa Kỳ cùng với gia đình.

Một làn sóng di dân mới bắt đầu từ những năm 2010, khi Nhật Bản triển khai chương trình thực tập sinh cho Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, tính đến năm 2025, có khoảng 634.361 người Việt đang sinh sống và làm việc tại Nhật. Nếu lấy tỉ lệ người Công giáo tại Việt Nam làm căn cứ, thì trong số này, ước tính có khoảng 50.000 đến 60.000 người Công giáo Việt Nam, và phần lớn là giới trẻ.

Hiện nay, Giáo hội Công giáo Nhật Bản có khoảng hơn 400.000 tín hữu, chủ yếu là người lớn tuổi. Nhiều người trong số họ không còn đủ sức khỏe để tham dự Thánh lễ hay các sinh hoạt mục vụ tại giáo xứ. Ở nhiều nơi, Thánh lễ Chúa nhật đã trở thành một Thánh lễ mang tính quốc tế, với sự hiện diện của vài chục giáo dân Nhật, vài chục giáo dân Philippines và vài chục giáo dân Việt Nam. Nhìn chung, cho đến lúc này, giáo dân Nhật rất có thiện cảm với các bạn trẻ Công giáo Việt Nam và luôn tìm cách hỗ trợ, nâng đỡ đời sống đức tin cho họ.

Hiện diện tại Nhật Bản có gần 60 linh mục người Việt thuộc các giáo phận cũng như các dòng tu khác nhau. Có những vị đã đồng hành với cộng đoàn từ nhiều thập kỷ qua, như cha Phêrô Maria Nguyễn Hữu Hiến. Có những vị từng là thuyền nhân, vượt biên sang Nhật và sau đó gia nhập các dòng tu, như cha Đaminh Cao Sơn Thân, SJ, cha Micae Nguyễn Minh Lập, SDB, cha Phanxicô Xaviê Phạm Đình Sơn, giáo phận Yokohama, cha Phêrô Hoàng Minh Mẫn, SVD... Hằng năm, các hội dòng tại Nhật vẫn có những ứng viên người Việt được lãnh nhận chức thánh. Hiện nay cũng có hơn 200 nữ tu người Việt đang hiện diện và phục vụ khắp nơi trên đất Nhật.

Trong những năm gần đây, các sinh hoạt của cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại Nhật ngày càng thêm phong phú, đặc biệt là nhờ sức trẻ và tinh thần dấn thân của các bạn trẻ. Nổi bật nhất là các đại hội giới trẻ Công giáo Việt Nam được tổ chức theo từng giáo phận, cũng như đại hội toàn quốc. Hằng năm, vào các kỳ nghỉ lễ, khắp nơi trên nước Nhật lại rộn ràng với các cuộc hội ngộ của giới trẻ Công giáo Việt Nam. Hiện có khoảng 60 nhóm giới trẻ rải rác từ miền Bắc đến miền Nam Nhật Bản. Đại hội giới trẻ Công giáo Việt Nam toàn quốc đã được tổ chức hai lần: lần thứ nhất vào năm 2019 với khoảng 1.100 tham dự viên, và lần thứ hai vào năm 2023, thu hút khoảng 1.600 bạn trẻ từ khắp nơi trên đất nước Nhật.

Một hoạt động rất ý nghĩa khác do giới trẻ Việt Nam khởi xướng là việc trang trí hang đá Giáng sinh tại các giáo xứ. Vì đa số giáo dân Nhật đã lớn tuổi, nên cách trang trí trong nhà thờ thường khá đơn giản, thậm chí có phần tẻ nhạt. Sự hiện diện của người trẻ Việt Nam đã góp phần thổi hồn và Việt hoá không gian phụng vụ tại nhiều giáo xứ, đặc biệt là vào Mùa Phục Sinh.

Gần đây, một truyền thống đặc sắc nữa của người Công giáo Việt Nam là rước kiệu kính Đức Mẹ cũng được tổ chức rộng rãi tại nhiều nơi trên đất Nhật. Hằng năm, vào dịp lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (15/8), nhiều cộng đoàn long trọng tổ chức Thánh lễ và rước kiệu Đức Mẹ. Những buổi lễ như vậy không chỉ làm phong phú thêm cho đời sống đức tin, mà còn gia tăng sự gắn bó, hiệp thông giữa các thành viên trong cộng đoàn và mang lại sức sống mới cho các giáo xứ Nhật.

Một điểm nhấn khác là việc cử hành bí tích Hôn phối. Tại nhiều nhà thờ trên khắp nước Nhật, các đôi bạn trẻ Công giáo Việt Nam đều đặn tổ chức lễ cưới. Riêng tại nhà thờ Thánh Inhaxiô (Tokyo), mỗi năm có khoảng 80 đến 100 đôi tổ chức lễ cưới theo nghi thức Công giáo. Bên cạnh đó là các Thánh lễ ban bí tích Khai tâm cho tân tòng và trẻ nhỏ. Các cộng đoàn lớn nhỏ đều có người gia nhập đạo hằng năm, cũng như các em bé được rửa tội. Riêng tại giáo xứ Thánh Inhaxiô, mỗi năm có khoảng 300 người lãnh nhận bí tích Thánh tẩy.

Tuy vậy, đời sống cộng đoàn vẫn gặp không ít khó khăn. Đa phần các thành viên là người trẻ, sinh sống và làm việc phụ thuộc vào visa và hợp đồng ngắn hạn nên việc gắn bó lâu dài với cộng đoàn gặp nhiều trở ngại. Nhiều nhóm giới trẻ được thành lập nhưng sau một thời gian đã tan rã vì các thành viên chuyển chỗ làm hoặc trở về nước. Về cơ sở vật chất, người Công giáo Việt Nam vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào các giáo xứ và cha xứ sở tại. Tuy các giáo phận có trung tâm hoặc ban mục vụ cho người di dân, nhưng chủ yếu phục vụ chung cho người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Nhật, chứ không dành riêng cho người Việt Nam. Do đó, không gian tổ chức các sinh hoạt dành riêng cho cộng đoàn Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế.

Hơn nữa, các linh mục và tu sĩ Việt Nam đang phục vụ tại Nhật thường có nhiệm vụ chính với người bản địa hoặc với cộng đoàn dòng tu. Việc chăm sóc mục vụ cho người Việt di dân đa phần chỉ là do tình đồng hương, chứ không được bài sai chính thức để phục vụ người Việt. Tuy nhiên, Hội đồng Giám mục Nhật Bản ngày càng nhận thức rõ hơn về nhu cầu mục vụ dành cho người Công giáo Việt Nam tại đây nên đã và đang tạo nhiều điều kiện thuận lợi hơn. Về phía Giáo hội Việt Nam, Hội đồng Giám mục ngang qua các Đức cha đặc trách di dân, cũng ngày càng quan tâm hơn đến cộng đoàn Công giáo di dân Việt Nam tại Nhật Bản.

Dù vậy, mục vụ cho người Công giáo Việt Nam tại Nhật vẫn còn là một hành trình dài, đòi hỏi nhiều tâm huyết, sự cộng tác của nhiều thành phần Dân Chúa và trên hết là ơn soi sáng của Chúa Thánh Thần. Xin tiếp tục cầu nguyện và nâng đỡ để cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại Nhật Bản ngày càng vững mạnh trong đức tin và tình hiệp nhất.

Giuse Nguyễn Thanh Nhã, SJ
Giáo xứ Thánh Inhaxiô – Kojimachi