Có những khát khao bắt đầu từ thuở ấu thơ, âm thầm lớn lên qua năm tháng, đi qua những kiếm tìm, những lầm lạc và cả những khoảng lặng của tâm hồn, để cuối cùng dẫn con người đến gặp Đấng mà mình vẫn hằng mong đợi. Hành trình thiêng liêng của Thánh nữ Têrêsa d' Avila cho thấy khát vọng Thiên Chúa không chỉ là một ý tưởng tôn giáo, nhưng là sức hút sâu thẳm khiến cả cuộc đời con người không ngừng hướng về Ngài.
1. Từ ước mơ tuổi thơ đến khát vọng Vĩnh Cửu
Thuở nhỏ, khi đọc những câu chuyện về các vị tử đạo, Têrêsa đã ước ao được nhìn thấy Thiên Chúa. Đó là một khát vọng đơn sơ nhưng chứa đựng hạt mầm của một hành trình dài: con người không chỉ muốn biết Thiên Chúa, mà còn muốn được gặp gỡ Ngài, được sống trong sự hiện diện của Ngài.
Đọc Tự thuật của Thánh Augustinô, ta cũng bắt gặp một tâm hồn thao thức trước vẻ đẹp chóng qua của trần gian. Những gì con người yêu mến rồi sẽ đổi thay; những gì hôm nay làm lòng ta say mê có thể ngày mai trở thành ký ức. Nhưng chính kinh nghiệm ấy không nhất thiết dẫn đến thất vọng. Nó có thể mở ra một cuộc tìm kiếm sâu xa hơn: nếu mọi vẻ đẹp trần thế đều hữu hạn, đâu là vẻ đẹp không tàn phai?
Thánh Augustinô đã diễn tả nỗi khắc khoải ấy bằng lời cầu nguyện nổi tiếng: “Lòng chúng con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa.” Khát vọng Thiên Chúa vì thế không phải là sự khước từ cuộc đời, nhưng là khám phá rằng không một thực tại hữu hạn nào có thể lấp đầy hoàn toàn trái tim con người. Những vẻ đẹp trần thế có thể là dấu chỉ, nhưng không phải là cùng đích. Chúng đánh thức trong ta nỗi nhớ về Đấng là nguồn mạch mọi vẻ đẹp.
2. Đi qua những kiếm tìm để bước vào thinh lặng
Hành trình đến với Thiên Chúa không phải lúc nào cũng là một đường thẳng. Có những lúc tâm hồn bị phân tán bởi những quyến rũ của thế gian, những bận tâm bên ngoài và cả sự bất nhất của chính mình. Têrêsa d' Avila cũng từng trải qua những giằng co như thế. Nhưng điều đáng chú ý là ngài không dừng lại ở những yếu đuối của bản thân. Ngài dần khám phá sức mạnh của cầu nguyện nội tâm, của việc trở về với chính mình để gặp Đấng đang hiện diện sâu thẳm bên trong.
Thinh lặng, trong hành trình này, không đơn thuần là vắng tiếng động. Đó là sự lắng xuống của những tiếng nói đang tranh giành tâm trí, để con người có thể nhận ra tiếng gọi của Thiên Chúa. Thánh Gioan Thánh Giá cũng diễn tả hành trình thanh luyện ấy qua kinh nghiệm đi vào đêm tối đức tin, nơi những điểm tựa quen thuộc dần được buông bỏ, để linh hồn học cách yêu mến Thiên Chúa không chỉ vì những an ủi Ngài ban, nhưng vì chính Ngài.
Cô tịch không có nghĩa là trốn khỏi thế giới. Đó là nơi con người thôi tìm cách lấp đầy mình bằng những điều chóng qua, để cho Thiên Chúa trở thành trung tâm. Ngài vừa là đại dương mênh mông mà tâm hồn không thể dò thấu, vừa là bến bờ bình an mà tâm hồn luôn hướng đến.
3. Căn phòng thứ bảy: Thiên Chúa ở trong tôi
Trong tác phẩm Lâu đài nội tâm, Thánh Têrêsa d' Avila ví linh hồn như một lâu đài có nhiều căn phòng. Hành trình cầu nguyện là hành trình tiến sâu vào nội tâm, vượt qua những phân tán và quyến luyến, để ngày càng sống mật thiết hơn với Thiên Chúa. Ở căn phòng thứ bảy, đỉnh cao của hành trình, ngài diễn tả sự kết hợp sâu xa giữa linh hồn và Thiên Chúa.
Đây không phải là sự hòa tan bản thân vào Thiên Chúa, khiến con người đánh mất căn tính, nhưng là một sự kết hợp trong tình yêu, nhờ đó con người được biến đổi từ bên trong. Thiên Chúa không còn chỉ là Đấng mà ta hướng mắt tìm kiếm ở bên ngoài; Ngài trở thành Đấng hiện diện và hoạt động trong chính đời sống ta.
Tuy nhiên, sự kết hợp ấy không phải thành quả mà con người có thể đạt được chỉ bằng nỗ lực cá nhân. Đó trước hết là ân sủng, là quà tặng của Thiên Chúa. Phần con người là mở lòng, kiên trì cầu nguyện, để cho tình yêu thanh luyện những ích kỷ và biến đổi ý muốn của mình.
Ở đây, lời Thánh Phaolô trở thành tiếng nói của một đời sống đã được biến đổi: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Khi Đức Kitô sống trong ta, đời sống thiêng liêng không khép kín trong những cảm nghiệm riêng tư. Trái lại, tình yêu đã đón nhận từ Thiên Chúa bắt đầu tuôn trào thành lòng thương xót, sự tha thứ, tinh thần phục vụ và những việc lành dành cho tha nhân. Càng kết hợp với Chúa, con người càng được mời gọi yêu thương thế giới bằng chính tình yêu của Ngài.
4. Cuộc đời tôi đang hướng về đâu?
Mỗi người đều đang viết nên câu chuyện đời mình bằng những chọn lựa hằng ngày. Có người dành cả cuộc đời để tìm kiếm thành công, danh vọng, tiền bạc hay sự công nhận. Những điều ấy không phải tất cả đều xấu, nhưng sẽ trở nên không đủ nếu chúng chiếm lấy vị trí của cùng đích.
Câu hỏi quan trọng không chỉ là tôi đã đạt được những gì, nhưng là: sâu thẳm trong lòng, tôi đang khao khát điều gì? Tôi tìm Chúa vì muốn nhận được những ơn lành, hay tôi còn muốn gặp chính Ngài? Tôi cầu nguyện để được bình an tức thời, hay để học sống theo ý muốn của Ngài ngay cả khi cuộc đời không diễn ra như mong đợi?
Khát khao Thiên Chúa không đòi ta phải rời bỏ mọi bổn phận đời thường. Nó mời gọi ta sống những bổn phận ấy với một trái tim khác: làm việc mà không biến công việc thành thần tượng, yêu thương mà không chiếm hữu, phục vụ mà không tìm tiếng khen, đón nhận đau khổ mà không đánh mất niềm hy vọng.
Cuối cùng, hành trình tìm kiếm Thiên Chúa cũng là hành trình để mình được Ngài tìm thấy. Khi ta dành chỗ cho Ngài trong thinh lặng, trong cầu nguyện và trong tình yêu dành cho tha nhân, những khát vọng rời rạc của cuộc đời dần tìm được hướng đi. Ta không còn chỉ hỏi Thiên Chúa có thể ban cho mình điều gì, nhưng bắt đầu hỏi mình có thể trở thành người thế nào khi để Ngài hiện diện và hoạt động trong cuộc đời.
Bởi lẽ, điều sâu xa nhất của khát vọng không phải là chiếm hữu Đấng mình tìm kiếm, nhưng là để cho tình yêu của Ngài chiếm lấy trái tim mình.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan
