Trong suy tư thần học của walter Kasper, tình yêu và niềm hy vọng không phải là hai thực tại tách rời, nhưng là hai chiều kích gắn bó nội tại của đời sống đức tin. Nếu tách chúng ra, cả hai đều mất đi nền tảng và sức sống; nếu đặt chúng trong tương quan, chúng trở thành động lực làm biến đổi con người.
Trước hết, Kasper hiểu niềm hy vọng không phải như một cảm xúc lạc quan hay một dự phóng mơ hồ về tương lai. Hy vọng chỉ thực sự có nền tảng khi con người được chạm đến bởi một tình yêu đáng tin. Chính kinh nghiệm được yêu, một tình yêu đi trước, nhưng không áp đặt, mở ra nơi con người khả năng tin tưởng vào tương lai. Không có tình yêu, hy vọng dễ trở thành ảo tưởng hoặc một nỗ lực tự trấn an mong manh.
Nhưng chiều ngược lại cũng đúng: tình yêu, nếu không được nâng đỡ bởi hy vọng, sẽ nhanh chóng cạn kiệt. Một tình yêu không có hy vọng là một tình yêu bị giam trong hiện tại, dễ bị tổn thương bởi thất vọng, hiểu lầm và giới hạn của con người. Hy vọng mở ra tương lai cho tình yêu, cho phép nó kiên trì, tha thứ và vượt qua những đổ vỡ. Có thể nói, hy vọng là không gian thời gian nơi tình yêu được trưởng thành.
Trong viễn tượng này, Kasper đứng trong truyền thống của Thomas Aquinas, nơi ba nhân đức đối thần, đức tin, đức cậy và đức mến liên kết thành một chỉnh thể sống động. Đức tin giúp con người nhận ra tình yêu của Thiên Chúa; niềm hy vọng hướng con người về lời hứa của tình yêu ấy; và tình yêu là cách con người bước vào và sống thực tại mà mình tin và hy vọng.
Vì thế, không thể nói đơn giản rằng “chỉ có tình yêu mới có hy vọng”, nhưng đúng hơn: tình yêu trao nền tảng cho hy vọng, còn hy vọng trao tương lai cho tình yêu. Hai thực tại này quy chiếu lẫn nhau, làm cho nhau trở nên có thật trong đời sống con người.
Khi con người yêu mà vẫn hy vọng, họ không chỉ sống trong hiện tại, nhưng còn mở lòng ra với một tương lai lớn hơn chính mình. Và khi họ hy vọng trong tình yêu, hy vọng ấy không còn là một ý niệm trừu tượng, mà trở thành một sức mạnh nội tâm, giúp họ đứng vững giữa những mong manh của cuộc đời.
Nói theo tinh thần của Kasper:
Hy vọng không phải là chờ đợi điều chưa có, mà là tin tưởng vào tình yêu đang hoạt động, ngay cả khi chưa thấy trọn vẹn.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan
