Nét Đẹp Hội Chợ Công Giáo Trên Bản

NÉT ĐẸP HỘI CHỢ CÔNG GIÁO TRÊN BẢN

Nói đến Hội chợ, người ta thường nghĩ ngay đến việc quảng bá và giới thiệu sản phẩm hoặc các gian hàng... Hội chợ Công giáo là hình thức hội nhập, sáng tạo, không mang tính kinh doanh giới thiệu. Nhưng mang mục đích xây dựng tình hiệp nhất, bác ái, giáo dục nhân bản và đức tin qua việc tạo sân chơi. Vào các dịp hè hay lễ tết tại các giáo xứ thường tổ chức hội chợ cho thiếu nhi, giới trẻ. Để tăng thêm việc đạo đức khuyến khích các bạn siêng năng đi cầu nguyện, viếng Chúa, hay tham dự thánh lễ bằng việc phát phiếu thi đua, đổi vé chơi hội chợ. Bên cạnh đó, tổ chức hội chợ cũng là cơ hội gặp gỡ kết hợp với những chuyến đi trải nghiệm và chia sẻ cho những người ở vùng kinh tế còn khó khăn hơn bằng các việc thiện nguyện.

Từ những trải nghiệm gắn bó nhiều mùa hè nơi giáo phận Bùi Chu, Hưng Hoá, Cao Bằng Lạng Sơn, Huế, Đà Nẵng cũng như nhiều chuyến đồng hành cùng các bạn trẻ thuộc các giáo xứ Trung Lao, Kiên Lao, Văn Giáo - Giáo phận Bùi Chu đã tổ chức sân chơi giao lưu, hội chợ, văn nghệ, lều trại, lửa trại nơi một số vùng đồng bào miền sơn cước, đã để lại nhiều ấn tượng và thao thức. Bài viết này xin ghi lại một số kinh nghiệm, những điểm độc đáo, mong ước chia sẻ một số tư liệu hầu nên hữu ích cho những ai muốn kiến tạo sân chơi mang màu sắc Công giáo cho giới trẻ và thiếu nhi nơi xứ sở miền cao, vùng sâu, tại các bản làng.

Bản làng, những nơi vùng núi, rừng sâu, là điểm đến mơ ước của nhiều người muốn được trải nghiệm, đặc biệt là niềm khát khao của nhiều bạn trẻ, đây cũng là dịp các đơn vị, đoàn thể muốn chia sẻ, cống hiến, bác ái giúp đỡ cho những mảnh đời khó khăn nơi miền sơn cước. Vì thế, nhiều đoàn hội tập thể đã chọn picnic, thiện nguyện, bác ái, qua viếng thăm, tổ chức các sân chơi hội chợ để giao lưu, phát quà. Một số đơn vị hiểu chưa đúng ý nghĩa thiện nguyện, nên đã quan tâm quá nhiều về vật chất, nặng về việc cho quà, mà quên đi cách cho quan trọng hơn của cho. Từ đó để lại những hệ quả đáng tiếc như phân chia không đồng đều, lãng phí,…

Kết hợp với hành trình trải nghiệm, các đoàn hội nên sáng tạo, tổ chức nơi giao lưu, thi đua, vui chơi, trao tặng quà “cách đẹp”, trân trọng người nhận quà, tạo niềm vui sâu bền, quảng diễn các thông điệp giá trị sống, hiệp thông, khích lệ đời sống Tin mừng đi vào thực tại. Hội chợ là cách thích hợp để tạo bầu khí hiệp thông, chia sẻ tình liên đới huynh đệ - anh em một nhà, cùng chung một Thiên Chúa là Cha.

TIỀN TRẠM: Hội chợ trên bản là địa điểm đặc thù, tổ chức nơi có nhiều dân tộc đồng bào, ban tổ chức cần tìm hiểu kỹ, qua cha xứ, quý thầy, quý sơ, ban hành giáo để biết những khó khăn thuận lợi vùng miền. Có một số nơi, người bản địa chưa hiểu chương trình, họ gây khó dễ không cho đoàn tới, kiểm soát quà, xe di chuyển, nên cần tìm hiểu trao đổi trước khi thực hiện. Với địa hình xa, phức tạp, cần xe trung chuyển, chở hàng quà, và người tham dự. Các vật dụng trò chơi, panô, bảng hiệu, thể lệ trò chơi, dự phóng phương tiện nắng mưa, mất điện, nơi ăn nghỉ sau lửa trại. Chương trình cần uyển chuyển, có thể thay đổi, nên cố gắng chuẩn bị trước bao có thể, để tới nơi triển khai thuận tiện.

ĐẶC ĐIỂM VÙNG CAO, xa cách và hiểm trở, các bạn trẻ, thiếu nhi từ các bản làng, các giáo xứ, giáo họ, giáo điểm truyền giáo và cả những những người không cùng tôn giáo cũng tham dự. Nhân sự điều hành ngày hội chợ có thể là người vùng xuôi lên tổ chức, nhưng luôn cần kết hợp với những người bản địa, để thông thuộc địa hình, biết ngôn ngữ, văn hoá địa phương.

Về đối tượng, nên phân chia cân đối các thành phần, các nhóm đội, người vùng xuôi cùng với những người bản địa, kết hợp trong các đội, tổ, số người tương đương nhau, hài hoà về độ tuổi, giới tính, bản sắc, vì sẽ có một số trò chơi thi đua đồng đội đan xen để phát thưởng vé chơi. Các đội có bảng hiệu, cờ, tên đội (nên lấy tên các thánh phù hợp liên hệ với đối tượng), bài ca chủ đề, băng reo, nếu được, có đồng phục riêng hoặc mũ, băng trên đầu, vai hay cổ tay để phân biệt và tạo nét riêng cho từng đội.

TRƯỚC KHI TRIỂN KHAI HỘI CHỢ, nên có chiến dịch thi đua: thi đua kết quả điểm học văn hoá cao, điểm thi giáo lý, thuộc kinh, sinh hoạt đoàn hội, năng đi đến nhà thờ, viếng Chúa Giêsu Thánh Thể, đi lễ, làm việc tốt, việc bác ái, một số trò chơi, hoạt động đồng đội, xét theo mức độ để thưởng vé thi đua.

Hội chợ, hoạt động thiên về thi đua, trao đổi, mua bán. Mục đích tạo các gian hàng trò chơi để các đối tượng tham dự vui chơi và nhận các phần quà cá nhân, tập thể - một hình thức thưởng quà, trao quà có điều kiện, sau những chiến dịch đã thi đua nhiều ngày trước đó, như thi đua đi lễ, viếng Chúa Giêsu Thánh Thể, làm việc bác ái, tham gia những hoạt động thiện nguyện hướng đến thăng tiến nhân bản và đức tin. Đối với những nơi vùng cao, bản làng, không tổ chức được chiến dịch thi đua thì khi quy tụ các em, sẽ thi đua đồng đội, hiệp nhất, nhanh nhẹn, nhiệt tình hưởng ứng lời kêu gọi, tìm nhiều hình thức thi đua ngắn, đơn giản để thưởng phiếu. Không nên phát miễn phí khi không cần thiết, để tăng thêm giá trị hào hứng vui chơi cho các em.

TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG HỘI CHỢ, cũng như các hoạt động hội chợ thông thường: phần đầu tập trung khởi động với phần giới thiệu, mời gọi quy tụ với những bài hát quen thuộc: Lạy Chúa chúng con về từ bốn phương trời, Bốn phương trời, Anh em ta về, Nối vòng tay lớn... tiếp nối là làm quen chào hỏi, đối đáp tạo bầu khí thân thiện. Khi ổn định, tập hợp hàng đội, giới thiệu, (nghi thức chào cờ Thiếu Nhi Thánh Thể nếu có), thánh hóa, huấn từ khai mạc, băng reo, vũ điệu bài ca chủ đề, thông báo nội quy, chương trình tổng quát, thể lệ các trò chơi dân gian, trò chơi các gian hàng.

Khi xây dựng chương trình Hội chợ, cần hướng tính giáo dục, nên các trò chơi có tính xã hội đưa vào hoạt động trong nhà đạo như bài viết NÉT ĐẸP HỘI CHỢ CÔNG GIÁO (hdgmvietnam.com) đã nói: cần chuyển hóa - “rửa tội” các trò chơi. Nội dung các hoạt động, từ chủ đề, pano, pic báo, tên các gian hàng, thể lệ trò chơi cần chuyển tải thông điệp giáo dục mang sắc màu Công giáo. Những người tổ chức nên biên đạo kịch bản, thể lệ các trò chơi từ nguồn Kinh thánh, Giáo lý, truyện tích hạnh các thánh, đặc biệt các thánh Tử đạo Việt nam, các gương sáng, truyền thống nét đẹp nhà đạo.

PHẦN THƯỞNG, TRAO ĐỔI TẶNG QUÀ, nên sử dụng phiếu, vé, tiền hội chợ, thiết kế, có dấu đỏ in riêng giấy cứng, nhỏ gọn. Không nên mua bán trao đổi bằng tiền thật, tránh lạm dụng và hiểu sai. Tiền thật chỉ nhận đối với những người đủ tuổi trưởng thành, mua vé chơi, hay mua xổ số ủng hộ chương trình. Không nên bán vé, phiếu cho những người nhỏ: thiếu nhi, giới trẻ, chưa đủ tuổi trưởng thành, đối tượng thi đua.

Thưởng phát vé chơi: Ban điều hành quan sát tiến trình hoạt động các gian hàng, nếu số lượng quà, thực phẩm còn nhiều, mà thiếu vé chơi, ban tổ chức nên tặng vé chơi: hiệu lệnh tập trung thông báo giờ vàng tặng vé theo đội, hay đối tượng được ưu tiên, thưởng đội nhóm nhanh nhẹn, đoàn kết, nhiệt tình. Phát theo thứ tự, tuyệt đối không tung vé phiếu lên cho nhận tự do, như thế gây xáo trộn và dễ gây tranh dành, tai nạn. Lưu ý đến các em nhỏ, tình trạng nhận thức thấp, cần hướng dẫn các em tới các gian hàng dành riêng, nên tặng vé qua những câu hỏi, bài hát dễ, hay gom rác, tặng quà qua sự nỗ lực của các em.

HUYNH ĐỆ QUÁN, HỘI QUÁN CANA, là nơi thư giãn, nơi đông vui, sôi nổi nhất khi sân chơi hội chợ dừng hoạt động. Các gian hàng cần có thời gian điều chỉnh, tốc độ, mức độ, tiến trình hoạt động, thì đây là thời khắc các gian hành ẩm thực hoạt động cao điểm. Các gian hàng trò chơi dừng lại, mời gọi mọi người tới khu ẩm thực, giải khát, ăn uống ít phút trước khi bước vào phần tiếp theo. Một số thực phẩm chính như cơm, bún phở, bánh mì, mì tôm và thực phẩm ăn nhanh. Nên có các món xúc xích, khoai, bánh chiên, trà sữa, nước giải khát, đảm bảo an toàn, phù hợp, thích hợp, sẽ tăng thêm sự phấn khởi cho đối tượng tham gia.

Thực Phẩm: Đồ ăn nhanh, thường dành cho các đối tượng thiếu nhi, các em “thích là nhích”, không ngại ngùng, không đắn đo tính toán. Một số đối tượng nhỏ tuổi, hay một số em trí năng chậm không biết nơi, không biết mua ăn gì, thì cần hướng dẫn. Đồ ăn Chậm: ngày hội chợ dài thời gian, nên có các bữa ăn ổn định, để quản lý nên phát phiếu ăn cho các thành viên sẽ dễ chuẩn bị và kiểm soát số lượng. Buổi sáng nên ăn nhẹ: ăn phở, mỳ tôm hay bánh mì, bánh cuốn, bánh chưng. Buổi trưa bữa chính nên ăn cơm, (cơm phần hộp, hoặc buffet - tự chọn), buổi tối nên ăn nhẹ và trong hay sau lửa trại có thể thêm món thịt, bắp, khoai nướng, cháo, mỳ, nhưng lưu ý ăn sau giờ cầu nguyện. Mọi sinh hoạt tập thể, dừng ồn ào trong hoàn cảnh giờ địa phương cho phép.

GIAN HÀNG TẠP HOÁ: Các hội chợ thường trao quà ngay sau mỗi trò chơi, như thế khó kiểm soát các mặt hàng, đôi khi thiếu công tâm. Nên quy về một mối, các gian hàng vui chơi chỉ để vui chơi theo thể lệ, kết quả các trò chơi thanh toán bằng tiền hội chợ. Các em vui chơi dùng tiền theo ý, tới gian hàng tạp hoá mua những thứ mình thích.

Gian hàng tạp hoá, như một siêu thị nhỏ, nên có các đồ dùng học tập, tô tượng, đồ dùng cá nhân, gia đình, các đồ chơi lành mạnh, (không nên có những đồ chơi phi giáo dục: dao, kiếm, súng, xe tăng, mặt nạ quái thú, ác quỷ...). Trong không gian hội chợ Công giáo, nên có tranh ảnh tượng Chúa, Đức Mẹ, các thánh, tràng hạt mân côi, mũ nón, móc khoá có in biểu tượng Công giáo. Một trong tượng ảnh nhiều người mến mộ nhất là Đức Mẹ. Linh hoạt viên, người quản lý bán hàng, khích lệ các em mua đồ dùng hữu ích, mua quà tặng cho bạn có hoàn cảnh đặc biệt, hướng lòng hiếu thảo mời gọi các em mua quà tặng cho các thành viên trong gia đình.

Các gian hàng tạp hoá, ẩm thực, và các trò chơi dân gian, cũng như ngân hàng bán trao đổi vé, phải dừng lại khi có hiệu lệnh tập trung. Khi tập trung: băng reo, ca vũ bài chủ đề, đố vui, quay xổ số. Trưởng các gian hàng và một vài người ở lại để kiểm tra, thống kê, định mức tiến trình hoạt động và điều chỉnh hành trình tiếp theo cho phù hợp với chương trình chung. Các gian hàng cùng đóng cùng mở, không để tình trạng thiếu người chơi, thiếu chất liệu, đồ chơi, đóng cửa sớm.

NGÂN HÀNG TÌNH YÊU, nơi hướng dẫn, trao đổi tiền, bán vé chơi xổ số, phát vé chơi, phiếu ăn: vé chơi, tương đương lượng ẩm thực, số hàng quà đã chuẩn bị. Tiền ngân hàng phát hành tùy theo tổng cung cầu; mệnh giá quy định: 1000, 2000, 5000, 10.000 đồng, số lượng phát hành tiền nhỏ nhiều, lớn ít, để các gian hàng dễ thanh toán. Giá trị tiền hội chợ, tỷ lệ tương đương tiền thật, để điều chỉnh mức cung cầu.

PHIẾU THI ĐUA, VÉ CHƠI, VÉ XỔ SỐ, PHIẾU ẨM THỰC: Nếu đã tổ chức thi đua trước, thì các đội trưởng thống kê danh sách các thành viên gom, ghi thu số phiếu thi đua đưa về ngân hàng đổi, phát vé chơi cho các em. Vé chơi, phiếu ẩm thực được cấp đổi trong ngày tổ chức (không nên cấp trước). Các vé thi đua, phiếu chơi, phiếu ăn, tiền hội chợ, nên có thiết kế riêng, ghi mã, thời gian, địa điểm, có dấu đỏ, để kiểm soát, điều hòa các trò chơi và sản phẩm cung cầu khớp với nhau. Lưu ý: không bán tiền thật mua vé chơi, xổ số cho thiếu nhi - đối tượng thi đua, có thể lấy tiền hội chợ mua vé số. Nên bán vé chơi, vé xổ số cho người lớn, người mua vé ủng hộ cho chương trình.

Trong khi các gian hàng trò chơi triển khai hoạt động, ban tổ chức khuyến khích các thành viên tham dự các hoạt động chung, đặc biệt để ý hướng dẫn cho các em nhỏ tuổi, trí năng chậm, nhiều em không hiểu luật chơi, không biết gian hàng cần chơi, nơi mua bán. Một số em sử dụng lẫn lộn phiếu, vé, tiền. Có những em hội chợ đóng cửa mà vẫn còn cầm cả tệp vé, tiền, nên cần có người quan sát đồng hàng hộ trợ đối tượng này.

ĐẾN VỚI CHÚA: Mọi hoạt động hướng các tham dự viên đến với Chúa, từ các bài hát, trò chơi, giờ ăn, luôn đan xen những giây phút thánh: Viếng Thánh Thể, Cầu nguyện, trọng tâm là Thánh lễ. Cuối ngày nên khép lại với lửa thiêng. Sau những phút giây bừng cháy vui nhộn ca vũ, cần lắng lòng để cảm nghiệm những hồng ân đã lãnh nhận và cùng chung lời tạ ơn qua hình thức Chầu Thánh Thể, cầu nguyện Taizé, cầu nguyện tự phát.

NẾM NGHIỆM, MANG VỀ: Lên bản, là cơ hội hiếm có với nhiều người, có những người cả đời chỉ có một lần, nên ban tổ chức cố gắng sắp xếp để có thể tới thăm một số điểm danh lam thắng cảnh nồi bật. Có thể sắp xếp đến thăm một số gia đình nơi vùng sâu vùng xa nhất để cảm nếm một phần cuộc sống của những con người miền sơn cước. Mời gọi các tham dự viên đưa mắt quan sát nơi đây có nào thờ nào không? Chợ, hàng tạp hoá có được mấy nơi có? Đoạn đưởng tới trường học, bệnh viện bao xa? Hãy nhìn vào mắt các cụ già, những em thơ muốn nói gì trông mong gì nơi chúng ta. Đó là những thông điệp nhắc cho mỗi người tự so sánh với những gì đang sở hữu, những gì nơi đây đang thiếu, đang cần, để ý thức và mang trách nhiệm với những con người, những nơi khó khăn còn thiếu thốn, đó là động lực thôi thúc để chúng ta cố gắng sống tích cực hơn, trách nhiệm hơn, hứa hẹn sẽ lại có ngày trở lại. Các bạn trẻ khi đi trải nghiệm thường ngại khó ngại khổ hay kêu ca. Chúng ta chỉ có một vài ngày, còn với con người nơi đây cả cuộc đời họ là thế! Nên đừng ngại khó ngại khổ, hay than phiền làm nhụt chí người khác, hãy sống đúng tinh thần người trẻ, hăng say nhiệt huyết sáng tạo cống hiến.

Hội chợ là sân chơi thu hút nhiều bạn trẻ, thiếu nhi và cả người lớn tuổi cũng tham gia, nếu chương trình tổ chức phù hợp vào thời điểm các dịp hè, tết, ngày lễ nghỉ. Các đơn vị tổ chức cần tạo sân chơi thích hợp vui tươi mang sắc thái Công giáo, đó cũng là phương thức người môn đệ của Đức Kitô đưa người khác đến với Chúa và giới thiệu về Chúa cho những người xung quanh. Hội chợ Công giáo là dịp thuận tiện đưa các tham dự viên tới với Chúa, sống theo đường lối Chúa, bởi vậy khi tổ chức chương trình chúng ta cần “gạn đục khơi trong” thổi hồn vào trong từng hoạt động của các chương trình hầu làm sáng lên nét đẹp Tin mừng ở giữa đời thường.

Một mô hình hội chợ mang sắc thái nét đẹp Công giáo đăng trên Youtube: NÉT ĐẸP HỘI CHỢ CÔNG GIÁO TRÊN BẢN

Video do Đoàn Giới trẻ Đền thánh Thánh Gia – Kiên Lao, Giáo phận Bùi Chu cùng các bạn trẻ và thiếu nhi Lao Chải - Sapa, Giáo phận Hưng Hoá, thực hiện ngày 01 - 03/06/2025, tại Lao Chải - Sapa.

Lm. Laurenso Đặng Xuân Tiến